Dawne arie włoskie

Dawne arie włoskie - Bronisław Romaniszyn

Aria : wokalno-instrumentalna forma muzyczna z kantylenowo rozwiniętym głosem solowym, zwykle część większej formy muzycznej, jak kantata, oratorium lub opera, występująca w punkcie kulminacyjnym akcji dramatycznej. Na ogół przyjmuje formę pieśni trzyczęściowej. Występuje również jako forma wyłącznie instrumentalna, np. jako część suity barokowej o charakterze nietanecznym. Samodzielną formą arii jest aria koncertowa – utwór muzyczny na głos i orkiestrę, zwykle w formie sonaty. Istnieją następujące rodzaje arii: aria de cour – krótka pieśń zwrotkowa, na jeden lub kilka głosów z towarzyszeniem lutni, rozpowszechniona we Francji w XVI i XVII w.; aria wariacyjna – oparta na ostinatowej melodii basowej, pojawiła się ok. 1600 r.; aria da capo – aria trzyczęściowa o budowie ABA, szczególnie rozwinęła się w szkole neapolitańskiej; aria dal segno – łączyła elementy arii da capo i formy sonatowej z kontrastującymi tematami, była charakterystyczna dla opery seria; arietta; cavatina – krótkie arioso, zamykające recytatyw, miała niewielkie rozmiary, prostą strukturę, charakter liryczny; aria di bravura – aria, której głównym zadaniem był popis możliwości wokalnych; aria polonezowa – pojawiła się w muzyce polskiej i niemieckiej XIX w.