Cudem ocaleni. Wspomnienia z kacetów.

Cudem ocaleni. Wspomnienia z kacetów.

Oddając w ręce czytelnika wspomnienia księży polskich, którym udało się przeżyć niemieckie obozy koncentracyjne pragniemy podkreślić, że zawartość każdego pamiętnika czy wspomnienia dla przyszłego badacza tych czasów i jako źródła historycznego jest dwojakiego rodzaju. Z jednej strony jest to dokument, który wyraża stosunek jego autora do opisywanych zjawisk i przez to jest on niezastąpionym materiałem do odtworzenia atmosfery, w jakiej opisywane wydarzenia miały miejsce. Z drugiej strony każdy pamiętnik, wspomnienia czy relacja jest miarodajnym źródłem wiadomości o ludziach, faktach, wydarzeniach i epizodach, jakie miały miejsce w przedstawianym okresie pod warunkiem, że autor związany często emocjonalnymi węzłami nie deformuje na swój subiektywny sposób przedstawianego obrazu, zwłaszcza jeśli w opisywanych wydarzeniach wypadło mu brać bezpośredni, często, tragiczny udział. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że niniejsza książka odpowiada powyższym wymogom, a więc przez to samo spełni swoje zadanie. Autorzy tych wspomnień - przeważnie księża, w których przede wszystkim pierwszy cios okupanta uderzył, "cudem ocaleni" z niemieckich obozów koncentracyjnych (przeważnie z Dachau i Oświęcimia) nie silą się w swoich wspomnieniach na tworzenie literatury, nie generalizują, unikają przejaskrawień, a przez to w przedstawianiu ich nie zniekształcają epizodów i faktów na swój subiektywny punkt widzenia. Są to relacje, które cechują obiektywizm i wielka rzetelność, dzięki czemu uderzającą ich wartością jest wierność, zarówno w opisywaniu swoich własnych doświadczeń jak i wydarzeń ogólnych. Autorzy dalecy są od uproszczonych spekulacji myślowych i sądów ogólnych ograniczają się świadomie i celowo do konkretnych faktów i wydarzeń, jakie miały miejsce w obozach zagłady, w których przebywali i w których wypadło im być osobiście ofiarami terroru hitlerowskiego i bezpośrednimi świadkami wstrząsających w swoim tragizmie zjawisk ogólnych. Dzięki takiej postawie autorów książka ta ma wartość niepodważalnego dokumentu historycznego. Daje świadectwo prawdzie. Dzisiaj kiedy mamy już bogatą literaturę na temat obozów koncentracyjnych byłoby rzeczą zupełnie możliwą nadać każdej nowej pracy na ten temat ujęcie naukowe, oparte o istniejącą bogatą dokumentację, ale wtedy taka książka mogłaby łatwo zatracić swoją bezosobowością charakter bezpośredniego "żywego" świadectwa. Jej naukowa "suchość" odebrałaby najcenniejszy walor - świadectwo autentyzmu przeżyć i doświadczeń. Ten wzgląd u autorów tych wspomnień przeważył. Dlatego wybrali formę wspomnień. Mają one dogłębną wymowę nie tylko przez swoją bezpośredniość i bezwzględną szczerość, ale i przez oddanie nastroju tych straszliwych, długich - przez swoje cierpienia, lat obozowych. Przemawiają one nie tylko do wyobraźni, ale i do serc czytelników. Są one wiernym świadectwem zarówno wprost niebywałego w historii terroru okupanta jak i niezłomnej postawy Polaków w dziejach naszej martyrologii.