Brygada Łupaszki

Brygada Łupaszki - Kazimierz Krajewski

Oddziały partyzanckie dowodzone przez mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”, a następnie por./kpt. Władysława Łukasiuka „Młota”, wywodziły się z brygad wileńskich AK z okresu okupacji niemieckiej i do końca nawiązywały do ich tradycji, występując jako 5 i 6 Brygada Wileńska AK. Działały do 1948 roku włącznie, zaś ich pozostałości walczyły, aż do 1952 roku. Na przestrzeni kilku lat operowały na terenach rozciągających się od woj. zachodnio-pomorskiego, poprzez woj. pomorskie, mazurskie, warszawskie – do wschodniej granicy w woj. białostockim i lubelskim, okresowo pojawiając się także na innych terenach. Wyróżniały się na tle innych grup zbrojnego podziemia niepodległościowego ideowością, dyscypliną, brawurowym stylem działania i skutecznością. Choć ich dzieje były tematem niezwykłym i fascynującym, przez ponad pół wieku, nikt nie podjął się opisania i przeanalizowania ich działalności w poważny sposób. Autorzy niniejszej publikacji opracowali szczegółową monografię jednego z najważniejszych zgrupowań polskiej antykomunistycznej partyzantki okresu lat powojennych. Ukazują ją jako bezpośrednie przedłużenie działalności niepodległościowej, podjętej jeszcze podczas okupacji niemieckiej, kontynuowanej później w warunkach faktycznej, nowej okupacji sowieckiej. Z dokumentów i relacji omówionych w książce wyłania się obraz zaskakująco długotrwałego oporu,, mającego nawet jeszcze w latach pięćdziesiątych poparcie patriotycznej ludności Podlasia i Białostocczyzny.