Anioły

Anioły - Edward Lucie-Smith

Anioły, z definicji ­ byty duchowe, występują w wielu religiach. Pełnią różne funkcje, inaczej są wyobrażane, noszą inne imiona. Jedno jednak pozostaje wspólne – jednakowo inspirują. Dowodem tego jest album wydany przez wydawnictwo Arkady. Prezentuje on cały wachlarz przedstawień aniołów, od średniowiecza aż do dziś. Mimo że mało w nim treści, jest ona tak ułożona i opracowana, że zawiera kilku rozdziałach wszystkie najistotniejsze informacje. Stanowi świetne wprowadzenie w tematykę prezentowanych obrazów. Są uzupełnieniem i wyjaśnieniem przedstawianych dzieł. Już sam początek jest wyjątkowy i zapowiada przejście do innej rzeczywistości. Okładka jest bowiem przedzielona na pól i otwiera się na wzór tryptyku, gdzie na zewnętrznych i wewnętrznych skrzydłach znajdują się wizerunki aniołów. Wszystkie informacje o aniołach podzielono na osiem rozdziałów. Bardzo interesujący jest fragment dotyczący hierarchii aniołów, zaproponowanej przez Pseudo-Dionizego, która wzorowana jest prawdopodobnie na układzie dworu cesarskiego. Koncepcję tę rozbudował św. Tomasz z Akwinu i podniósł ją do rangi oficjalnej nauki Kościoła. Hierarchia ta jest czytelnie przedstawiona w formie wykresu, a wygląda następująco: Bóg, pierwsza strefa (serafiny, cherubiny, trony), druga strefa (panowania, cnoty, moce), trzecia strefa (księstwa, archanioły, anioły). Człowiekowi najbliższe są oczywiście archanioły i anioły, które bezpośrednio ingerują w nasze życie, kilka z nich znamy z imion. Tym trzem najważniejszym, czyli archaniołowi Michałowi, Gabrielowi i Rafałowi, poświęcone są oddzielne podrozdziały. Michała i Gabriela znamy nie tylko z przekazów chrześcijańskich – występują też w islamie, więc opisano ich rolę także w tej religii. To wielki plus, gdyż autor nie ogranicza się tylko do religii katolickiej, z którą popularnie kojarzone są te postacie, ale ukazuje anioły w szerszej perspektywie. Autor idzie jednak dalej i opisuje anioły hinduskie, buddyjskie, senegalskie, etiopskie, a nawet jamajskie. Mało tego, wszystko poparte jest przedstawieniami z danych kręgów kulturowych, co bardzo rozszerza wiedzę i wyobrażenia czytelnika. W albumie znajdujemy nie tylko przedstawienia malarskie. Ukazane jest tu także  rzemiosło artystyczne, rzeźby, płaskorzeźby, biżuteria, a także fragmenty portali z różnych epok i kręgów kulturowych. Wszystko ułożone tematycznie: przykładowo, w rozdziale Sny Jakuba widzimy zdjęcie kapitelu romańskiego Walka Jakuba z aniołem, obok fragment obrazów Rembranta van Rijna oraz współczesnego artysty Hananiaha Harari dotyczących tego samego zagadnienia. To dowód na to, że postacie te inspirowały ludzi od wieków, także i dziś, czego dowodem są różnego rodzaju dzieła artystyczne, instalacje i filmy współczesnych artystów, a nawet pogląd głoszący, że artyści to anioły – niekoniecznie dobre.