Akropolis, 1904 r.

Akropolis, 1904 r. - Stanisław Wyspiański

Akropolis – dramat w 4 aktach, utwór Stanisława Wyspiańskiego, powstały w latach 1903-04, wydany w Krakowie w 1904. Wystawiony w 1926 w Krakowie w reż. Józefa Sosnowskiego, w Teatrze Miejskim im. Juliusza Słowackiego.

Dramat Akropolis był efektem fascynacji Wyspiańskiego Wawelem jako miejscem symbolicznym, skupiającym w sobie nie tylko istotę polskiej historii i kultury, ale też cywilizacji europejskiej, miejscem łączącym tradycje biblijne i antyczne[2]. Akropolis nie jest dramatem we właściwym tego słowa znaczeniu, lecz poematem scenicznym o paru wątkach, zbiegających się w całość wysoce nowatorską i prekursorską. Może być ona nazwana "pieśnią o Wawelu". W kompozycję wizjonerską wpisał twórca liczne wstawki liryczne, do rzędu oddzielnych poematów podniósł didaskalia, akt trojańsko-wawelski dopełnił rzadkiej piękności freskiem muzyczno-poetyckim, ilustrującym muzykę dzwonów krakowskich kościołów i klasztorów. W dziele wyrażona jest, właściwa Wyspiańskiemu, pewność odzyskania niepodległości, usymbolizowana przez Wawel, centralne dla tradycji narodowej miejsce. Podobnie jak w Nocy listopadowej, sprawy biologii i erotyki odgrywają doniosłą rolę.

W dramacie Akropolis dochodzi do głosu filozofia egzystencjalna Wyspiańskiego, jego interpretacja losu ludzkiego, przejmująca nieodwracalność przeznaczenia, czy klątwy tragicznej, nieuchronność zła towarzyszącego czynom człowieka, wysuwająca jednocześnie etos postawy heroicznej jako jedynej koniecznej w zmaganiach z losem.

Nazwa grupy poetyckiej Skamander wywodzi się ze słów na początku aktu III.