Życie Polskie Wypisy Polskie dla III klasy gimnazjalnej 1935r. - Franciszek Bielak
Franciszek Piotr Bielak, ps. „Piotr Wokulski” (ur. 7 października 1892 w Krakowie, zm. 17 stycznia 1973 tamże) – polski historyk literatury.
Urodził się 7 października 1892 w Krakowie[1]. Był synem Piotra (ur. 1836, zm. w kwietniu 1904, urzędnik, kupiec[2][3]) oraz Anny z domu Jukier. Miał brata Antoniego (1872–1931), profesora gimnazjalnego, siostrę Walerię (ur. ok. 1885)[4][5].
Uczęszczał do C. K. Gimnazjum Męskiego im. Królowej Zofii w Sanoku do 1907, kończąc V klasę (do tego czasu zamieszkiwał w tamtejszej bursie gimnazjalnej, a profesorem w gimnazjum i zarazem jego opiekunem pozostawał jego brat Antoni[6])[7], a od 1907 do C. K. Gimnazjum św. Anny w Krakowie[8][9], gdzie zdał egzamin dojrzałości w 1910[10]. Studiował historię literatury i językoznawstwo na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1910–1914, w 1926 przebywał na studiach uzupełniających w Paryżu. W 1919 uzyskał stopień doktora filozofii na UJ na podstawie pracy Wpływ Mickiewicza na Kondratowicza i Romanowskiego, przygotowanej pod opieką Ignacego Chrzanowskiego. Pracował jako nauczyciel języka polskiego w wielu gimnazjach krakowskich – macierzystym św. Anny (1915–1916[11], 1918–1919[12], 1933–1950), M. Ramułtowej (1916–1917), św. Jacka (1917–1918[13], 1920–1925), im. Tadeusza Kościuszki (1919–1920), im. A. Witkowskiego (1925–1933), im. Adama Mickiewicza (1950–1952), im. Jana III Sobieskiego (1952–1954). W latach 1933–1948 był kierownikiem Ogniska Metodycznego Nauki Języka i Literatury Polskiej w Okręgu Szkolnym Krakowskim. W okresie międzywojennym współpracownik tygodnika katolickiego „Głos Narodu” (red. ks. Jan Piwowarczyk). Od 1927 pozostawał związany z Uniwersytetem Jagiellońskim; od 1927 do 1952 wykładał metodykę nauczania języka polskiego w Studium Pedagogicznym UJ[14], brał udział w tajnym nauczaniu uniwersyteckim w okresie okupacji,więzień obozu pracy w Nowym Wiśniczu 1940–41. Od 1959 pracował jako docent w Katedrze Historii Literatury Polskiej – prowadził wykłady z dziejów literatury polskiej XIX wieku oraz metodyki nauczania literatury[14]. Był także wykładowcą w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie od 1945 do 1950[14] oraz docentem w Katedrze Literatury Polskiej WSP od 1959 do 1961. Odszedł na emeryturę z uniwersytetu w 1963.
Przed wyborami do Rady Miasta Krakowa z 1938 został członkiem komitetu Polskiego Bloku Katolickiego[15].
Zajmował się szczególnie dziejami literatury polskiej Staropolski[16], Odrodzenia, romantyzmu i pozytywizmu. Zajmował się m.in. życiem i twórczością Szymona Starowolskiego m. in Działalność naukowa Szymona Starowolskiego – 1958; badał motywy franciszkańskie w literaturze polskiej od czasów Piotra Skargi do XX wieku. Analizując Pana Tadeusza zwrócił uwagę na klasyczno-oświeceniowe elementy opisów przyrody. Odnalazł i opublikował nieznany utwór Adolfa Dygasińskiego Ostatnia wyprawa Albertusa (1925); przygotował do wydania także inne utwory Dygasińskiego – Zając (1947) i Gody życia (1948) oraz Wybór poezji Władysława Syrokomli. Był autorem szkiców biograficznych wybitnych pedagogów krakowskich przełomu XIX i XX wieku i wieloletnim współpracownikiem Polskiego Słownika Biograficznego; opracował ponadto kilka podręczników do języka polskiego dla szkół gimnazjalnych, Tom wspomnieniowy Z odległości lat wydany pośmiertnie (red. Kasper Świerzowski) (1979). Na prośbę dr Jana Zygmunta Robla ukrywał jeden z egzemplarzy tzw „Archiwum Robla”, dokumentacji badań obiektów z mogił w Katyniu przywiezionych przez delegację Czerwonego Krzyża do Instytutu Badań Sądowych w Krakowie. Był członkiem-korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Przez wiele lat był prezesem oddziału krakowskiego Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza i został członkiem honorowy tego zrzeszenia[14]. Był członkiem Komisji Historyczno-Literackiej Polskiej Akademii Umiejętności[14].
Zamieszkiwał przy Placu Wszystkich Świętych 7 w Krakowie[17]. Miał córkę Annę Bielak-Sobolewską[1][18].
Zmarł po długiej chorobie 17 stycznia 1973 w Krakowie[1]. 20 stycznia 1973 po mszy św. w bazylice oo. franciszkanów został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera 46)[1][14][19].
W 1991 ustanowiono w Krakowie ulicę Franciszkak Bielaka[20].
