Żołnierz nieznany

Żołnierz nieznany - Vaino Linna

W jednym ze swych największych dzieł Väinö Linna odmalowuje wstrząsający obraz wojny widzianej oczyma żołnierzy fińskich walczących na froncie fińsko-radzieckim po roku 1941. Powieść „Żołnierz nieznany” ukazuje wydarzenia z lat 1941-44 w ludzkim wymiarze, niedostrzegalnym w publikacjach historycznych. W swym dziele Linna opisuje losy cichych bohaterów nieco zapomnianej wojny pozycyjnej między Finlandią a ZSRR, która rozegrała się jako drugi, po wojnie zimowej, konflikt zbrojny obu państw podczas II wojny światowej. Książka jest doskonałym uzupełnieniem publikacji historycznych, gdyż daje czytelnikowi możliwość poznania wojny niejako „od wewnątrz”. Polskiemu czytelnikowi może się wydać szczególnie bliska, jako że Linna pisze o wojnie z bolszewikami – przeciwnikami, którzy potrafią martwego oficera ograbić nawet z bielizny, czego Polacy nie raz w swej historii doświadczyli. Obraz wojny w „Żołnierzu nieznanym” nie jest jednak wyłącznie konkretnym opisem konfliktu radziecko-fińskiego, ale także, a może przede wszystkim, wizerunkiem wojennego koszmaru w wymiarze uniwersalnym ukazującym jego szaleństwo i bezsens. Otchłań zabijania, w której człowiek ostatecznie gubi się, upada, przegrywa wszystko; może poza szyderstwem. Linna jest doskonałym obserwatorem ludzkich charakterów i zachowań. Opisuje bardzo różnych ludzi próbujących współżyć ze sobą w tak osobliwym miejscu, jakim jest armia, w tak wyjątkowym czasie, jakim jest wojna. Jej istotę stanowią głód, chłód, czuwanie i strach, kiedy każdy żołnierz musi się odnaleźć, aby nie zwariować.