Ze świata papirusów

Ze świata papirusów - Jerzy Manteuffel

Jerzy Manteuffel , właśc. Jerzy Ryszard Juliusz Manteuffel-Szoege (ur. 3 marca 1900 w Taunagach na Łotwie, zm. 11 stycznia 1954 w Warszawie) – polski historyk, filolog klasyczny, papirolog. Pochodził z inflanckiej rodziny Manteuffel-Szoege. W latach 1918-1920 służył w Wojsku Polskim. Następnie studiował filologię klasyczną na UW. Jego mistrzami byli: Gustaw Przychocki i Tadeusz Zieliński. W 1925 obronił pracę doktorską, otrzymał stypendium naukowe, które umożliwiło mu kontynuowanie nauki na uniwersytecie w Berlinie i Paryżu. Dzięki wybitnym osiągnięciom otrzymał stypendium rządu francuskiego; studiował w Oksfordzie, a następnie w londyńskim British Museum. Do kraju powrócił w 1929 i obronił wówczas pracę habilitacyjną, w tym czasie został docentem filologii klasycznej. Jego praca habilitacyjna ukazała się w formie książkowej, była pierwszą w Polsce pracą dotyczącą papirologii. Jerzy Manteuffel-Szoege zamieścił w niej teksty odczytanych pieśni i legend świątyńskich. Jako wybitny naukowiec wykładał równolegle na kilku uczelniach. Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1930-1936 wykładał grekę, historię literatury i gramatyki historycznej języka greckiego, historię i kulturę starożytną, papirologię. Był inicjatorem powstania Zakładu Papirologii przy Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Dzięki jego staraniom Uniwersytet Warszawski w 1932 zakupił zbiór czterdziestu dziewięciu papirusów i czterech ostrakonów, a dwa lata później kolekcję ostrakonów Gustawa Adolfa Deissmanna. Jerzy Manteuffel odczytał treść papirusów i ostrakonów i opublikował je w 1935 jako "Papyri varsovienses". Razem z profesorem Kazimierzem Michałowskim brał udział w polsko-francuskich badaniach archeologicznych w Edfu (Górny Egipt). Jako wybitny naukowiec uczestniczył w światowych kongresach papirologicznych w Lejdzie (1931), Monachium (1933), Florencji (1935) i Oksfordzie (1937). W 1936 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego filologii klasycznej KUL. We wrześniu 1937 został mianowany profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. W 1937 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za zasługi na polu pracy naukowej. Profesor zwyczajny UJ. We wrześniu 1939 Jerzy Manteuffel przebywał we Lwowie, mimo zajęcia miasta przez Związek Radziecki nadal wykładał na Uniwersytecie. W 1941 uczelnię zamknięto, a profesor najpierw pracował w firmie budowlanej, a następnie z żoną Marią z Czekalskich prowadził kawiarnię. Równocześnie wykładał na tajnych kompletach i pracował naukowo, był jednym z ratujących księgozbiór seminarium filologicznego. W 1944 Związek Radziecki reaktywował uczelnię Uniwersytet im. Iwana Franki i Jerzy Manteuffel powrócił do pracy w katedrze filologii klasycznej. Otrzymał stanowisko kierownicze, ale w 1945 razem z tysiącami rodaków w ramach akcji repatriacyjnej znalazł się we Wrocławiu. Jego pobyt tam nie był długi, w tym samym roku przyjął zaproszenie do prowadzenia tworzonej Katedry Papirologii Uniwersytetu Warszawskiego. Był współtwórcą i kierownikiem Zakładu Papirologii UW. W 1946 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego oraz został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. Był również członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, zainicjował prowadzenie badań papirologicznych w Polsce. W 1951 rozwinęła się trwająca od lat młodzieńczych choroba serca, która uniemożliwiła mu dalszą pracę naukową. Zmarł 14 stycznia 1954. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.