Zderzenie cywilizacji

Zderzenie cywilizacji - Samuel P. Huntington

Do zrozumienia niespokojnego świata końca wieku nie wystarczają już stare paradygmaty. Stracił znaczenie podział na świat pierwszy, drugi i trzeci. Amerykański politolog Samuel P. Huntington, dyrektor Centrum Spraw Międzynarodowych im. Johna Olina Uniwersytetu Harwardzkiego, dowodzi, że politykę światową zdominują zdarzenia między cywilizacjami. Ani ideologie, ani gospodarka nie będą już źródłami konfliktów międzynarodowych. Stają się nimi różnice kulturowe, wywodzące się w znacznej mierze z podziałów religijnych i przesądzające o tożsamości narodów. Współczesny świat zamienia się w arenę walki i rywalizacji między ośmioma głównymi cywilizacjami. Czy cywilizacja Zachodu ulegnie nieuchronnemu rozkładowi? Na te i inne pytania próbuje odpowiedzieć autor "Zderzenia cywilizacji", zdaniem Henry'ego Kissingera jednej z najważniejszych książek, jakie ukazały się na świecie po zakończeniu zimnej wojny. W pierwszym rozdziale Huntington wymienia zdarzenia mające potwierdzać jego tezę o identyfikacji cywilizacyjnej, jaką przyjmują obecnie ludzie działający w polityce, np. to, że w październiku 1994 w LA 70.000 Latynosów protestowało przeciw poprawce 187 wymierzonej przeciw niektórym emigranckim przywilejom, niosąc flagi Meksyku, zamiast flag USA, niepowodzenia demokracji w świecie islamu, Poparcie w wojnie jugosłowiańskiej, Chorwacji przez Niemcy, Serbii przez Rosję i Bośni przez Iran, podział głosów w sprawia olimpiady w 2000 roku wg kryteriów cywilizacyjnych, bombardowanie Bagdadu przez USA poparte przez Zachód, a potępione przez państwa islamu, podczas gdy np. krytyka ZSRR była na Zachodzie odbierana rozmaicie. W tym rozdziale Huntington wieści też rozpad Ukrainy na zachodnią część unicką i prawosławną rosyjską, natomiast wątpi w prawdopodobieństwo konfliktu tego państwa z Rosją. Również w rozdziale II autor omawia teorię cywilizacji jako pewnego stanu zapanowania nad przyrodą wywodzącego się z XVIII-wiecznej filozofii, i porównuje ją z teoriami wielu cywilizacji. Huntington podpisuje się pod tezą Toynbee'go, że zawsze relacje wewnątrz cywilizacyjne będą intensywniejsze i lepsze niż między cywilizacyjne. Głównym przesłaniem książki wydaje się być teza, że Zachód powinien zrozumieć, że po raz pierwszy w ciągu kilkuset lat wśród mocarstw światowych są państwa niezachodnie, a wiec kultura zachodu nie może już głosić swej uniwersalności, lecz dostosować się do wielobiegunowości cywilizacyjnej, zwłaszcza w kontekście obudzenia się Chin i islamskiego boomu demograficznego. Huntington luźno powołuje się na przewidywania Kissingera.