Zakłady kórnickie, 1925 r.

Zakłady kórnickie, 1925 r. - Henryk Pawlikowski

Fundacja Zakłady Kórnickie (FZK) zawdzięcza swe powstanie darowiźnie Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej oraz jej synowi – Władysławowi Zamoyskiemu, którzy należący do nich majątek przekazali w całości Narodowi Polskiemu. Na mocy ustawy sejmowej z 30 lipca 1925 r. Wolą darczyńców było, aby majątek FZK był niepodzielny i przeznaczony rzeczywiście na cele opisane w ustawie. Wskazuje to dobitnie, że fundatorzy, jak i ówczesny sejm, pragnęli ustanowienia normy prawnej specjalnej, wychodzącej poza zakres działania ustaw ogólnie regulujących jakąś dziedzinę życia. Intencje te podkreśla jeszcze przyjęcie patronatu Prezydenta i Prymasa Polski. Sejm intencje fundatorów zaaprobował stwarzając lex specialis, która w myśl doktryny prawnej zawsze jest przed lex generalis. Powołano Fundację mocą specjalnej ustawy – tak jak chcieli donatorzy. Miało to uchronić ją przez ingerencją w jej funkcjonowanie władzy państwowej. Ustawę sejmową z 1925 r. na zasadzie której FZK utrzymywała żeńskie szkoły gospodarstwa domowego w Kuźnicach i w Kórniku, Bibliotekę Kórnicką wraz z Muzeum, Zakład Badania Drzew i Lasu (obecnie Instytut Dendrologii PAN). Poza tymi zakładami majątek Fundacji stanowiły: 6757 ha użytków rolnych, 712 ha jezior, 4943 ha lasów, tartak, gorzelnia, domy mieszkalne w Kórniku, Pałac Działyńskich w Poznaniu oraz dobra zakopiańskie o łącznej powierzchni 6538 ha. Dochód netto przeznaczony był na realizację celów statutowych, w tym utrzymanie zakładów naukowych i szkolnych.