Z metodologii i metodyki socjologicznych badań terenowych Problemy kontroli pracy ankieterów

Z metodologii i metodyki socjologicznych badań terenowych Problemy kontroli pracy ankieterów - Zygmunt Gostowski(kier.)

Najbardziej interesujące zjawiska społeczne są na ogół trudno dostępne dla badacza. Trudności w tego typu projektach badawczych pojawiają się na każdym kroku: problem wiarygodności informatorów/badanych, problem wyboru odpowiedniej metody, problem niedostatecznej wiedzy na dany temat. Wszystko to powoduje, że badacz może znaleźć się w sytuacji, kiedy kontrola procesu badawczego jest niewielka. Czasami przeprowadzenie niektórych czynności badawczych może okazać się niemożliwe (np. ze względu na brak zgody na wejście do instytucji totalnej czy niechęć badanych do ujawniania informacji, które mogą uderzać w nich samych). Zjawiska trudno dostępne najczęściej opierają się metodom ilościowym. Złożoność takich zjawisk, ich specyfika, sprawiają, że badacze sięgają po metody jakościowe. Nie oznacza to jednak, że wybór ten chroni ich przed innymi niełatwymi decyzjami podczas pracy w terenie – może się okazać, że ostatnią instancją odwoławczą pozostaje intuicja badawcza i doświadczenie w pracy w terenie. Jak radzić sobie w terenie badając grupy zamknięte, wykluczone, specyficzne grupy zawodowe, społeczności lokalne, czy też zjawiska, które budzą wątpliwości etyczne: działania zakulisowe, korupcję, konflikt interesów? Jakich problemów możemy się spodziewać? W artykule postaram się zaprezentować przykłady zmagań badawczych ze zjawiskami trudno dostępnymi. Słowa kluczowe: badania terenowe, obserwacja uczestnicząca, monografia terenowa, studium przypadku, jawność/niejawność procesu badawczego, zjawiska zakulisowe, problemy badań terenowych, triangulacja....