Xymena. Zapiski i rysunki, Nowa

Xymena. Zapiski i rysunki, Nowa - Teresa (red.) Drozda

Xymena Zaniewska-Chwedczuk (ur. 4 czerwca 1927 w Poznaniu, zm. 12 lutego 2016 w Warszawie) – polska projektantka mody, autorka scenografii oraz architektka, uznawana za twórczynię polskiej szkoły scenografi. Pochodziła z mieszanej rodziny wileńsko-wielkopolskiej wywodzącej się z niezamożnej szlachty. Ojciec pochodził z Kresów północno-wschodnich, matka z pogranicza Wielkopolski i Kujaw. Wychowała się pod Poznaniem. Od najmłodszych lat wykazywała talent artystyczny. W czasie II wojny światowej trafiła wraz z wysiedloną rodziną do Częstochowy, gdzie spędziła całą niemiecką okupację. Zaangażowała się w działalność podziemną jako sanitariuszka Armii Krajowej. W tym okresie uczyła się także rysunku u zesłanego do Częstochowy prof. Zygmunta Kamińskiego. On też zachęcił ją do studiowania architektury. Po zdaniu w Częstochowie matury wyjechała na studia na Politechnice Warszawskiej, które ukończyła w 1952 roku. Jeszcze w czasie studiów rozpoczęła pracę w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego (1948−1952), a następnie "Miastoprojekcie", w którym budowała MDM. Potem kierowała komisją przyznającą lokale mieszkaniowe. Wraz z grupą architektów z biura projektów założyła też spółdzielnię mieszkaniową i rozpoczęła budowę domów dla członków spółdzielni w różnych miejscach Warszawy. Po otwarciu Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej została kierownikiem Pracowni Urbanistycznej MDM (1950−1955), odrzuciła jednak propozycję awansu na stanowisko naczelnego urbanisty Centralnego Zarządu Ośrodków Robotniczych i zdecydowała się na studia na Wydziale Architektury Wnętrz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, które ukończyła w 1956 roku. Na życie zaczęła pracować jako projektantka wystaw, a następnie jako współpracowniczka Mody Polskiej projektowała odzież. Wkrótce potem zaczęła projektować dla Teatru Telewizji i teatrów. Wielokrotnie współpracowała m.in. z Adamem Hanuszkiewiczem. Odeszła z pracy w TVP po ogłoszeniu stanu wojennego i przeszła na wcześniejszą emeryturę. Wstąpiła do związku "Solidarność". W tym czasie zaczęła projektować scenografię i odzież dla kontrahentów zagranicznych. Po 1989 roku na krótko wróciła do Telewizji Polskiej. Wykładowczyni PWSTiF w Łodzi. W latach 1990–2014 była prezesem Fundacji Rozwoju Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego „Panda”. Zmarła 12 lutego 2016 roku. 26 lutego 2016 zostanie pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.