Wystawy druków polskich, 1922 r.

Wystawy druków polskich, 1922 r. - Józef Piłsudzki

Pięć wieków drukarstwa polskiego. Wybór Książek i Innych Wytworów Drukarskich od Wieku XV do XX, wystawiony w Kamienicy Baryczków roku 1922. Drukarstwo polskie – początki drukarstwa i księgarstwa na ziemiach polskich sięgają połowy XV w. Pierwszy (jak dotąd odnaleziony) druk na ziemiach Królestwa Polskiego to kalendarz na rok 1474 z krakowskiej drukarni Kaspara Straubego (druk prawdopodobnie w 1473 r.). Po wynalezieniu ruchomej czcionki przez Jana Gutenberga sztuka typograficzna szybko rozprzestrzeniła się w Europie. Polska była 9 krajem z kolei, do którego dotarli drukarze z Niemiec, wędrujący w poszukiwaniu miejsc, w których mogliby prowadzić swoje oficyny. Pierwsze warsztaty funkcjonowały przez krótki czas, na ogół przez kilka lat, a ich produkcja nie była pokaźna. Za pierwszego drukarza na ziemiach polskich uważany jest Kasper Straube, który przybył do Krakowa z Bawarii. Jego drukarnia funkcjonowała w latach 1473-1477. Spod jego pras wyszły cztery druki. Kolejnym drukarzem, również pracującym w Krakowie, był Szwajpolt Fiol z Frankonii. Drukował księgi liturgiczne cyrylicą od 1491 r., ale wobec oskarżenia o herezję musiał przerwać pracę. Tylko ze źródeł archiwalnych znane są jeszcze dwa nazwiska drukarzy w Krakowie. Byli to: Jan Pepelau i Jan Krüger. We Wrocławiu działał w latach 1475-1482 Kasper Elyan. Jego oficyna wydała około 9 druków. W Gdańsku w drukarni Konrada Baumgartena, wędrownego typografa z Wirtembergii, powstały w 1498 r. 4 druki. Baumgarten następnie działał w Ołomuńcu (1500-1502) oraz we Wrocławiu (1503-1506), gdzie wydrukował, m. in.: Legendę o świętej Jadwidze. W 1506 r. osiadł we Frankfurcie nad Odrą. W 1492 r. Jakub Kraweyse wydał w Malborku Żywot świętej Doroty, uważany za najstarszy druk w Prusach. W latach 1470-1478 działał niezidentyfikowany ostatecznie Drukarz kazań papieża Leona (Typographus Leonis I papae Sermones). Z jego drukarni wyszło 7 dzieł. Badacze przypuszczają, że mógł być on związany z działającą w Chełmnie oficyną Braci Wspólnego Życia.