Wspomnienia niewygodnego świadka

Wspomnienia niewygodnego świadka - Paweł Sudopłatow

"Jedna z epokowych książek o historii komunizmu" wg. Normana Stone'a "The Spectator". Pawła Sudopłatowa zatrzymano w 1953 roku, zaraz po aresztowaniu Berii. Mimo tortur i izolacji odmówił "przyznania się" do zarzucanych mu czynów. Upierał się, że oskarżenia zostały albo sfabrykowane, albo też działania za które wcześniej był odznaczony, przedstawiono w wypaczonej postaci. Z więzienia zwolniono go w 1968 roku, ale mimo ponawianych przez 22 lata apeli syna Anatolija nie został zrehabilitowany ani uwolniony od winy do 1922, kiedy rozsypała się partia komunistyczna. Sudopłatow był generałem NKWD, organizował, a nawet sam wykonywał wyroki śmierci na przeciwników ZSRR ( m.in. zabił Konowalca, jednego z przywódców ukraińskiego OUN); nadzorował również działania tzw. Czerwonej Orkiestry - sowieckiej siatki szpiegowskiej w Europie Zach. Przypisywał sobie również "sukces" w postaci zabicia Trockiego (choć wg innych źródeł nie on miał główny udział w organizacji tej akcji). Wspomnienia Pawła Sudopłatowa, generała lejtnanta aparatu bezpieczeństwa ZSSR, należą do najbardziej sensacyjnych biografii z kręgu ludzi stanowiących trzon środowiska stalinowskiego. Choć powstały w latach, kiedy ich autor miał już 85 lat, a udział w ich przygotowaniu miało również grono anglosaskich sowietologów, uderzają autentyzmem i mnogością ujawnionych faktów. Przedstawione tu akcje NKWD i GRU, rozprawy z rzeczywistymi i urojonymi dysydentami ( m.in. Trockim) są najczęściej wstrząsającymi relacjami bezpośredniego świadka wydarzeń.