Szósta Wileńska Brygada AK

Szósta Wileńska Brygada AK - Wincenty Brodziewicz

W czasie okupacji ruch partyzancki związany z ZWZ/AK rozwinął się na ogromną skalę. Walka i egzystencja w warunkach polowych była możliwa tylko dzięki współpracy z miejscową ludnością. Na Wileńszczyźnie okupowanej przez Niemców, których wspierali Litwini, sytuację oddziałów akowskich partyzanckich dodatkowo utrudniała zasilana ludźmi, bronią i sprzętem zza frontu partyzantka radziecka. Mimo że wileńska AK miała dość dobrze rozwinięte struktury w miastach, do połowy 1943 roku nie zdecydowała się na rozbudowę struktur leśnych. Proces ruszył, kiedy w porozumieniu z Komendą Główną w Warszawie zaczęto opracowywać plan wystąpienia zbrojnego w celu opanowania Wilna przed nadejściem ofensywy radzieckiej. Spodziewano się, że dojdzie do niej w połowie 1944 roku. Jedną z jednostek partyzanckich formowanych na potrzeby akcji „Burza” była 6. Wileńska Brygada AK. Jej dzieje przedstawił Wincenty Borodziewicz. Początkowo miał to być niezbyt liczny oddział dywersyjny utworzony i szkolony, aby zniszczyć strategiczny mostu na rzece Uła, jednak po zmianie planów rozrósł się do brygady. Autor przedstawia nie tylko akcje bojowe, m.in. wykradanie z niemieckich magazynów bomb dla AK w Wilnie oraz walki z radzieckimi i żydowskimi maruderami, ale także osobliwości życia partyzanckiego w Puszczy Rudnickiej. Brygada nie zdążyła wziąć udziału w walkach o Wilno i 18 lipca 1944 roku, wobec wyczerpania możliwości stawiania oporu Rosjanom, została rozwiązana. Autor przedstawił dramatyczne losy żołnierzy jednostki po wojnie. Części udało się przedostać do Polski, większość jednak zginęła z rąk radzieckiej bezpieki lub została zesłana do łagrów.