Wanderftunden in Wilna , 1916 r. - Paul Monty
Wilno – stolica Litwy, stolica Wielkiego Księstwa Litewskiego, po unii lubelskiej nie utrzymało formalnych funkcji stolicy Rzeczypospolitej Obojga Narodów, od 1920 do 1922 jako stolica Litwy Środkowej, w latach 1922–1939 w granicach II RP (jako stolica województwa wileńskiego), na Pojezierzu Wileńskim, nad Wilią, u ujścia Wilejki. Liczba ludności miasta w 2017 roku wyniosła 545 tys. mieszkańców, wraz z aglomeracją ok. 800 tys.
Największe pod względem powierzchni miasto w krajach bałtyckich, duży ośrodek gospodarczy, finansowy, przemysłowy oraz węzeł komunikacyjny (kolejowy i drogowy, port lotniczy, ośrodek kulturalny i naukowy; 8 uniwersytetów, w tym Uniwersytet Wileński (1579); cenny zespół obiektów zabytkowych wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1994.
Wielki ośrodek religijny; ponad 40 kościołów rzymskokatolickich, w tym: sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej, sanktuarium Miłosierdzia Bożego, Bazylika archikatedralna, a także ok. 20 cerkwi prawosławnych, kościoły protestanckie, 3 synagogi żydowskie, kienesa karaimska, cerkiew staroobrzędowców i meczet (obecnie nieistniejący).
Wilno jest głównym ośrodkiem polskiej kultury i nauki na Litwie, działają tam m.in. Polskie Studio Teatralne w Wilnie (1960), Polski Teatr w Wilnie (1963), Fundacja Kultury Polskiej na Litwie im. Józefa Montwiłła (1989), Stowarzyszenie Naukowców Polaków Litwy (1989), Związek Harcerstwa Polskiego na Litwie (1989), Związek Polaków na Litwie (1990), Uniwersytet Polski w Wilnie (1998), Dom Kultury Polskiej w Wilnie (2001), Wileńskie Spotkania Teatralne Sceny Polskiej (2004), wydział Uniwersytetu w Białymstoku (2007). W Wilnie siedzibę ma także Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL).
Siedziba władz rejonu miejskiego Wilno, w skład której wchodzą gminy tworzące miasto, oraz rejonu wileńskiego, otaczającego miasto.
Starówka Wileńska (lit. Vilniaus senamiestis) jest wizytówką stolicy. Najstarsza część miasta na lewym brzegu Wilii jest żywą historią stolicy Litwy. Największa (360 ha, 1487 budynków, 70 ulic) i najpiękniejsza starówka w Europie Środkowo-Wschodniej ze względu na swą unikatową wartość kulturową dla ludzkości w 1994 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO jako przykład kształtowania się miasta.
Historyczny obszar Starego Miasta zajmuje teren otoczony w średniowieczu murem obronnym. Jest to miejsce szczególne, prawdziwe serce i duma miasta Wilna, które w przeszłości było areną licznych wydarzeń historycznych. Stare Miasto powstało w miejscu osad bałtyckich z V-VI wieku. Pierwsza wzmianka o mieście w źródłach pisanych pochodzi z 1323 roku. W XIII-XVIII wieku Wilno było związane z wydarzeniami o ogromnej wadze historycznej. Było miastem handlu i szerokich kontaktów. Na Starówce zachowało się ponad 280 zabudowań gotyckich. Ta część miasta najbardziej ucierpiała w latach II wojny światowej, gdyż zniszczono 40% budynków.
Centrum Starego Miasta stanowi Ratusz Wileński z ulicą Wielką (lit. Didžioji). Ulica pełna uroku, tradycji i energii tętni życiem. Starówka, pełna wąskich i krętych uliczek, domów krytych czerwoną dachówką, dziedzińców, bezcennych kościołów, rezydencji magnackich i pamiątkowych budowli jest jednym z ulubionych miejsc wilnian i turystów. Każda z uliczek kryje w sobie jakąś niebywałą historię, czaruje niesamowitą atmosferą. Mimo wielu pożarów, dzielnica zachowała średniowieczny układ urbanistyczny. Stare Miasto – to Plac Katedralny i Katedra Wileńska, Pałac Prezydencki z siedzibą głowy państwa oraz znany na całym świecie Uniwersytet Wileński.
Dzisiejsze Stare Miasto pozostaje kolebką wielu wydarzeń kulturalnych. Ono kocha artystów, malarzy i muzyków ulicznych, grających stare przeboje na akordeonie i popularne utwory na gitarze. Na starówce jest zawsze gwarno i tłoczno, liczne maleńkie kawiarenki i restauracje, przypominające ciepło domowej atmosfery, oferują dania kuchni litewskiej i światowej, a uroczy klimat i atmosfera wnętrz przyciągają tłumy turystów. Magia Starego Miasta sprawia, że jest to miejsce, do którego chce się wracać.
