Walka wręcz Dżiu-Dżitsu, 1927 r.

Walka wręcz Dżiu-Dżitsu, 1927 r. - Henryk Jeziorowski

Pierwszą książką traktującą poważnie o jujutsu i samoobronie, uzupełnioną unikalnymi rysunkami, była "Źródło zdrowia, siły i zręczności", napisana przez Zygmunta Kłośnika i wydana we Lwowie w 1907 r. Drugim podręcznikiem, już opatrzonym zdjęciami i pierwszymi opisami technik jujutsu, była praca Wojciecha Szukiewicza "Japoński system fizycznego trenowania ciała dla młodzieży", opublikowana w Warszawie w 1908 r. Te dwie książki stanowiły pierwszą próbę propagowania egzotycznej sztuki wśród Polaków. Nie zabrakło w nich opisów różnych uderzeń i chwytów mających zastosowanie w samoobronie. Były też sposoby uwalniania się z chwytu za gardło, za klapy marynarki i obrony przed ciosem bokserskim. W 1908 r. nakładem wydawnictwa M. ARCTA wydana została książka H. Irvinga Hancocka "Japoński system trenowania ciała dla młodzieży", w tłumaczeniu Wojciecha Szukiewicza. Rok później Zygmunt Kłośnik, opublikował swoją książkę "Dżiu-dżitsu, czyli źródło zdrowia, siły i zręczności". Pomimo wcześniej wydanych książek, za początek rozwoju jujutsu w Polsce uważa się wczesny okres międzywojenny. Dostrzegając walory fizyczno-wychowawcze, zaczęto wdrażać ten system w programy szkoleniowe wojska i policji. W niektórych klubach również cywile mogli zapoznawać się z tą sztuką walki. W Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie nauczał Kazimierz Laskowski - najbardziej znana postać tego okresu. Mimo przychylności władz i społeczeństwa, jujutsu nie zyskało jednak szerszej popularności. W okresie tym nauka polegała na opanowaniu pojedynczych "tricków" i sztuczek, dopasowanych do konkretnej sytuacji. Pojawiły się wtedy pierwsze prace teoretyczne na temat sztuk walki wręcz, między innymi podręcznik Waleriana Sikorskiego wydany we Lwowie w 1928 r. Oprócz armii propagatorami jujutsu, a raczej samoobrony, były takie organizacje jak Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” czy polska YMCA (Chrześcijańskie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej), gdzie zajęcia prowadził m.in. Henryk Jeziorowski. Ten instruktor jest autorem książki "Walka wręcz dżu-dżitsu", napisanej w 1923 r., a przeznaczonej dla instruktorów wojskowych. Jej drugie wydanie z 1927 r., decyzją Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, zostało zalecone do wykorzystania w szkołach średnich do nauki wf. Na wysokim poziomie stało nauczanie jujutsu w szkołach policyjnych, m.in. w Golędzinowie i Mostach oraz w CSWGiS (Centralna Wojskowa Szkoła Gimnastyki i Sportów) w Poznaniu. O nauczaniu jujutsu w CSWGiS pisał pod koniec lat 20. Alojzy Pawełek. Pojawiły się wtedy pierwsze prace teoretyczne na temat sztuk walk wręcz, między innymi podręcznik Waleriana Sikorskiego wydany we Lwowie w 1928 r. Po likwidacji tej szkoły w 1929 r. kadra instruktorów zasiliła szeregi wykładowców Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie. Komendantem instytutu został płk Osmolski, wielki propagator i miłośnik jujutsu. Pomocni w rozwijaniu jujutsu w Polsce w tym okresie byli m.in. bracia Baranowie, płk Walerian Sikorski, por. Marian Skierczyński i Kazimierz Laskowski. Dzięki tej kadrze jujutsu wyszło poza mury uczelni, np. w formie pokazów jujutsu demonstrowanych w wielu szkołach średnich. Umożliwiło to uczniom i nauczycielom tych szkół naukę walki wręcz z elementami jujutsu w obszernych salach CIWF pod okiem fachowców. Na początku lat 30. dla słuchaczy szkół policyjnych został wydany podręcznik "Zasady walki wręcz dżu-dżitsu" autorstwa Czesława Stronczaka (Warszawa 1931). W 1931 r. w Przeglądzie Sportowym ukazał się artykuł o warszawskim ośrodku WF "W kuźni zdrowia i tężyzny sportowej". Autor, dziennikarz Ryszard Mosin, wspomina o jujutsu prezentując na fotografii technikę obezwładniania przeciwnika poprzez wykręcenie ręki w stawie. W 1934 r. przybyli do Europy dwaj Japończycy, aby przyczynić się do dalszego rozwoju jujutsu. Byli to dwaj mistrzowie: Kawamura i Kobayashi, posiadający 4 dan yoshin-ryu jujutsu. W tym samym okresie przybył do Polski japoński wizytator ds. jujutsu i judo, który bardzo wysoko ocenił poziom wyszkolenia naszych zawodników. Owym ekspertem był Shozo Kuwashima, 5 dan. Wykonał on kilka pokazów w Sopocie oraz szkolenia dla policjantów. Kuwashima przybył do Polski z USA, dokąd wyemigrował w 1916 roku. W 1936 r. w USA był partnerem w pokazach samego Jigorō Kanō. Kuwashima razem z Sachbel Welchem wydał w 1938 r. opracowanie "Judo: Forty-One Lessons in the Modern Science of Jiu-Jitsu". W tym samym roku wspomniany już Kazimierz Laskowski (1899-1961), instruktor jujutsu, szermierki i boksu wydał podręcznik "Samoobrona w 17 chwytach".