W stuletnią rocznicę Somo-Sierry 1910 r.

W stuletnią rocznicę Somo-Sierry 1910 r. - Artur Gruszecki

Książka W stuletnią rocznicę Somo-Sierry autorstwa Artura Gruszeckiego, wydana w 1930 roku, to szczególne dzieło upamiętniające jedną z najważniejszych bitew w historii polskiego oręża, znaną szeroko w Europie – szarżę pod Somosierrą. Bitwa ta, stoczona 30 listopada 1808 roku, w czasie wojen napoleońskich, była jednym z momentów, które zapisały się złotymi zgłoskami w dziejach polskiej kawalerii. Gruszecki, będący znanym publicystą i historykiem, z okazji setnej rocznicy tego wydarzenia postanowił oddać hołd bohaterstwu polskich ułanów, opowiadając o ich męstwie, poświęceniu oraz o roli, jaką odegrali w epopei napoleońskiej.

Na kartach książki Gruszecki snuje opowieść o dramatycznych wydarzeniach rozgrywających się na stromych zboczach przełęczy Somosierry, w sercu Hiszpanii, gdzie oddział szwoleżerów gwardii napoleońskiej, w dużej mierze złożony z Polaków, dokonał brawurowej szarży. Celem ich ataku było przełamanie silnie bronionej przez Hiszpanów linii, aby umożliwić Napoleonowi dalszy marsz na Madryt. Ta heroiczna akcja, choć szaleńcza w swoim charakterze, zakończyła się sukcesem, a Polacy, na czele z Janem Kozietulskim, zapisali się na kartach historii jako przykład niezłomnej odwagi i wojskowej biegłości.

Gruszecki w swoim dziele nie tylko odtwarza przebieg samej bitwy, lecz także stara się przedstawić szerszy kontekst polityczno-militarny. Książka zaczyna się od wprowadzenia w sytuację międzynarodową epoki napoleońskiej, omawiając nie tylko plany samego Napoleona, ale i znaczenie, jakie miała Polska dla jego polityki. W tej opowieści o wielkiej polityce i wojnie szczególne miejsce zajmuje duma narodowa, którą autor stara się podkreślić, opisując nie tylko techniczne aspekty bitwy, ale również duch walki i patriotyzm Polaków, którzy walczyli o wolność ojczyzny, choć pod sztandarem cesarza Francji.