Vincenz Stanisław - Na wysokiej połoninie Tom I-III

Vincenz Stanisław - Na wysokiej połoninie Tom I-III - Stanisław Vincenz

Pasmo II: Nowe czasy Księga I: Zwada Fabularna rama cyklu prezentującego ludzi i kulturę huculszczyzny obejmuje okres od wieku XVIII, aż po lata siedemdziesiąte XIX stulecia, to zmiana jakościowa punktu widzenia, spowodowana doświadczeniami lat wojennych, staje się widocznym wyznacznikiem ideologii dzieła. O ile tom pierwszy stanowił rozległa prezentacje przeszłości huculszczyzny, jej rodów i bohaterów, obyczajów i instytucji, świata materialnego i duchowego, mieszczącego się pomiędzy religia a sakralizacyjnym "oswajaniem" przyrody, o tyle tomy następne są już fabularnym budowaniem wiedzy o tej minionej kulturze. Nowość w ujmowaniu jej historyczności polega na tym, ze przedstawiony świat zostaje sprowadzony do przeszłości zamkniętej na zawsze, zakończonej katastrofa i zamienionej w rzeczywistośc coraz bardziej się oddalająca, coraz mniej wyraźna, zderacjonalizowana, której historia może zostać przywołana właściwie jedynie w postaci mitu. Księga II: Listy z nieba Celem, jaki Vincenz stawia przed refleksją humanistyczną i sztuką, jest "przeniknięcie największego misterium: jedności człowieka w różnych kulturach". W tym sensie Na wysokiej połoninie odwołując się do języka, mitologii i symboliki niewielkiej zamkniętej społeczności, otwiera przed czytelnikami perspektywy uniwersalne. Podania, legendy, wierzenia górali huculskich zostały przez Vincenza w znacznej mierze przetworzone i według nowych kryteriów uporządkowane, nie można więc nazywać Na wysokiej połoninie traktatem etnograficznym. Dzieło to ma również wyraźny adres polemiczny: kultura nowoczesna, powiada pisarz, "rozkawałkowuje człowieka na kruszyny". Dzieło Vincenza, zarówno jego część eseistyczna, jak i epicka, stanowi próbę odzyskania owej utraconej jedności. Można uznać tę próbę za udaną lub chybioną, ale nie sposób odmówić Vincenzowi wielkiego talentu literackiego, mądrości, wspaniałego daru dialogu z czytelnikiem. Współistnienie w utworze eposu i powieści, mitu i historii, konwencji baśni i realizmu uwydatnia jego podstawowy temat: spotkanie dawności (starowieku) i nowoczesności. Pasmo III: Barwinkowy wianek W skład wchodzi: Pasmo II: Nowe czasy Księga I: Zwada s.604, r. 1981 Księga II: Listy z nieba s.573, r. 1982 Pasmo III: Barwinkowy wianek s.564, r. 1983