Uchylanie się od opodatkowania

Uchylanie się od opodatkowania - Ryszard Sowiński

Celem pracy jest ukazanie przyczyn, dla których podatnicy, świadomie lub nie, uchylają się od płacenia podatków oraz przybliżenie różnych, wypracowanych w innych krajach, sposobów radzenia sobie z tym zjawiskiem. W pracy pojawiają się również wątki ekonomiczne, socjologiczne i psychologiczne. Jest to jedna z pierwszych prób interdyscyplinarnego ujęcia problemu.

Spis treści:

Wprowadzenie

Problem badawczy i tezy pracy
Uwagi terminologiczne
Pojęcie unikania opodatkowania 
Obejście prawa i czynności pozorne
Układ treści

CZĘŚĆ I. PRZYCZYNY ZJAWISKA
Uwagi ogólne

ROZDZIAŁ 1. Postawy podatnika wobec obowiązków podatkowych
1. Pojęcie i składniki postawy
2. Wzajemne oddziaływanie elementów postawy
2.1. Przekonania a pozostałe elementy postawy 
2.2 Emocje a pozostałe elementy postawy
2.3. Zachowanie a pozostałe elementy postawy
3. Nieracjonalność w przetwarzaniu informacji i kształtowaniu poglądów
4. Poglądy na temat potrzeby płacenia podatków
5. Emocje towarzyszące zapłacie podatku 
6. Zachowanie podatników 

ROZDZIAŁ 2. Modele wyjaśniające zjawisko uchylania się od opodatkowania 

ROZDZIAŁ 3. Ekonomiczne i prawne przyczyny uchylania się od opodatkowania 
1. Wysokość obciążeń podatkowych
1.1. Wysokość podatku
1.2. Subiektywnie postrzegana wysokość podatku 
1.3. Wielokrotne opodatkowanie, dyskryminacja podatkowa
1.4. Ponoszone przez podatnika koszty płacenia podatków
2. Prawdopodobieństwo wykrycia oszustwa podatkowego
3. Wysokość sankcji związanych z uchylaniem się od opodatkowania

ROZDZIAŁ 4. Społeczne przyczyny uchylania się od opodatkowania
1. Sprawiedliwość wymienna a uchylanie się od opodatkowania
2. Sprawiedliwość horyzontalna a uchylanie się od opodatkowania
3. Sprawiedliwość wertykalna a uchylanie się od opodatkowania
4. Sprawiedliwość proceduralna a uchylanie się od opodatkowania
5. Sprawiedliwość naprawcza i sprawiedliwość retrybutywna
6. Przekonanie o rozpowszechnieniu zjawiska - mentalność podatkowa

ROZDZIAŁ 5. Czynniki demograficzne i sytuacyjne
1. Wiek a uchylanie się od opodatkowania
2. Rozwój moralny i zachowania prospołeczne
3. Płeć a postawy wobec obowiązków
4. Wykształcenie i znajomość prawa podatkowego
5. Religijność
6. Pozostałe czynniki
Podsumowanie części I 

CZĘŚĆ II. NASTĘPSTWA ZJAWISKA
Uwagi ogólne

ROZDZIAŁ 1. Skala zjawiska
1. Historia badań
2. Metody badania
3. Wyniki badań

ROZDZIAŁ 2. Obszary występowania dochodów nieujawnionych

ROZDZIAŁ 3. Ekonomiczne konsekwencje uchylania się od opodatkowania
1. Skutki dla sektora finansów publicznych
2. Przedsiębiorstwa i gospodarka

ROZDZIAŁ 4. Prawne skutki uchylania się od opodatkowania
1. Uchylanie się od opodatkowania a status prawny jednostki w państwie - aspekt konstytucyjny 
1.1. Ograniczenie praw i wolności obywatelskich
2. Uchylanie się od opodatkowania a system podatkowy i system prawa podatkowego 
3. Uchylanie się od opodatkowania a stosowanie prawa podatkowego 
Podsumowanie części II

CZĘŚĆ III. FORMY I SPOSOBY ZAPOBIEGANIA UCHYLANIU SIĘ OD OPODATKOWANIA
Uwagi ogólne

ROZDZIAŁ 1. Redukcja skali uchylania się od opodatkowania poprzez wpływ na czynniki ekonomiczne
1. Optymalizacja wysokości obciążeń podatkowych i kosztów poboru podatku
1.1. Polityka kształtowania wysokości obciążeń podatkowych
1.2. Wpływanie na subiektywnie odczuwalny poziom obciążeń podatkowych
1.3. Minimalizacja kosztów poboru podatku
2. Zwiększanie prawdopodobieństwa wykrycia oszustw podatkowych
2.1. Dobór podatników do kontroli 
2.2. Skuteczność kontroli
2.3. Polityka informacyjna
2.4. Współpraca międzynarodowa
3. Polityka karania
3.1. Redukcja opłacalności
3.2. Przesłanki stosowania sankcji karnych
3.3. Przesłanki uwzględniane przy wymiarze kary
3.4. Zakres podmiotowy odpowiedzialności karnej a uchylanie się od opodatkowania 
3.5. Konsekwentne stosowanie sankcji
4. Polityka informacyjna

ROZDZIAŁ 2. Redukcja skali uchylania się od opodatkowania poprzez wpływ na moralność podatkową
1. Przesłanki kształtowania poziomu moralności podatkowej
2. Poprawa poczucia sprawiedliwości systemu podatkowego
3. Poprawa stopnia sprawiedliwości wymiennej 
3.1. Dążenie do optymalizacji jakości dóbr publicznych oraz prowadzenie właściwej polityki ich dystrybucji
3.2. Minimalizacja rzeczywistego poziomu obciążeń podatkowych 
4. Poprawa stopnia sprawiedliwości horyzontalnej
5. Dylematy kształtowania poczucia sprawiedliwości wertykalnej
6. Podnoszenie poziomu poczucia sprawiedliwości proceduralnej
7. Moralność podatkowa a zasady karania podatników niezdyscyplinowanych

ROZDZIAŁ 3. Podnoszenie poziomu dyscypliny podatkowej poprzez odwoływanie się do emocji
1. Maksymalizacja pozytywnych emocji związanych ze zgodnym z prawem postępowaniem podatnika
2. Minimalizacja negatywnych emocji związanych z postępowaniem zgodnym z prawem 
3. Maksymalizacja negatywnych emocji związanych z postępowaniem niezgodnym z prawem 
4. Minimalizacja pozytywnych emocji związanych z działaniem niezgodnym z prawem 

ROZDZIAŁ 4. Podnoszenie poziomu moralności poprzez wpływ na zachowanie podatnika 
Podsumowanie części III

Zakończenie
Bibliografia
Spis tabel i rysunków