Trędowata, Tom I, 1928 r.

Trędowata, Tom I, 1928 r. - Helena Mniszek

Trędowata – dwutomowa powieść Heleny Mniszkówny, wydana w Krakowie w 1909 roku. Najsłynniejszy polski melodramat.

Akcja powieści rozgrywająca się na przełomie XIX i XX wieku, opisuje tragiczne dzieje miłości, której spełnieniu stają na przeszkodzie przesądy społeczne i fanatyzm członków arystokratycznych rodów. Tytułową postacią jest Stefania (Stefcia) Rudecka, szlachcianka, lecz bez tytułu arystokratycznego. Po miłosnym zawodzie przyjmuje pracę jako guwernantka w domu baronowej Elzonowskiej, ciotki ordynata Waldemara Michorowskiego. Początkowo Stefania nie lubi ordynata i jego podejścia do rzeczywistości. Powoli pojawia się wzajemne zrozumienie i uczucie. Okazuje się jednak, że dziadek ordynata i babka Stefanii byli zakochani i zaręczeni. Do ślubu nie doszło wskutek sprzeciwu rodziny ordynata. Stefania obawiając się powtórzenia sytuacji, chce wyjechać. Jednak obecny ordynat jest zdecydowany na ślub, przezwycięża przeszkody i doprowadza do zaręczyn ze Stefanią. Jednak w wyniku szykan i intryg ze strony arystokracji, dziewczyna zachorowawszy, umiera przedwcześnie w dniu planowanego ślubu. Śmierć ta jest w intencji autorki rodzajem ofiary złożonej przez jednostkę przerastającą otoczenie i staje się symbolem moralnego triumfu bohaterki.

Powieść realizująca odwieczny temat literacki "księcia i kopciuszka", odznacza się sprawnym wykorzystaniem schematów fabularnych i maksymalnym spiętrzeniem sentymentalnego dramatyzmu. Niechętnie przyjęta przez krytykę, odniosła sukces czytelniczy. Nie mniejszym powodzeniem cieszył się dalszy ciąg losów Waldemara – "Ordynat Michorowski".