Traugutt, 1938 r.

Traugutt, 1938 r. - ks. Józef Jarzębowski

W tym czasie do tradycji trauguttowskiej przyznawał się przede wszystkim obóz piłsudczykowski, choć sam Traugutt, ortodoksyjny katolik i przeciwnik „czerwonych” – raczej się na to nie nadawał. Publicysta „WDN” właśnie na to zwrócił uwagę, uznając, że Traugutt ze swoją postawą i poglądami bardziej nadaje się na antenata Narodowej Demokracji. Autorem tego tekstu jest wedle wszelkiego prawdopodobieństwa wybitny działacz Ligi Narodowej, Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego i Stronnictwa Narodowego – Joachim Bartoszewicz (1867-1938), podpisujący się inicjałami J. BA. Pozostawiając do dyskusji tezę Bartoszewicza warto zauważyć, że postać Traugutta była i jest akceptowana przez praktycznie wszystkie obozy polityczne, od PPR po Narodową Demokrację. Z tego punktu widzenia jest to postać w polskiej historii wyjątkowa. Oto tekst J. Bartoczewicza:

„W rozgwarze dnia codziennego nie dostrzegamy często zjawisk charakterystycznych, świadczących o zasadniczych zmianach bardziej lub mniej korzystnych, pożądanych lub idących w kierunku jakim radzibyśmy byli po łożyć tamę. Do tych ostatnich należy zanik kultu historycznych postaci bohaterskich na korzyść aktualnych wielkości oficjalnych, urzędowych lub partyjnych wskutek czego odsuwamy się powoli, ale stale od historii własnego Narodu. Co więcej, w chwilach niezadowolenia sięgamy do wzorów obcych, czynimy wcale nie budujące zestawienia. zapominamy, że w przeszłości znaleźć możemy naukę jakże szlachetnej jakości!