Transakcje chłopami w Rzeczypospolitej szlacheckiej

Transakcje chłopami w Rzeczypospolitej szlacheckiej - Janusz Deresiewicz

Fragment z książki:  Chociaż Autor na wstępie swej pracy zastrzegł się, że studium Jego będzie miało charakter wyłącznie materiałowy (s. 65), niemniej zestawiony materiał zmusił go do pewnych, bardzo cennych uogólnień. Mianowicie w zakończeniu stwierdził On wystąpienie dwu nasileń w dziejach walki klasowej górnołużyckich chłopów: w pierwszych 20 względnie 30 latach po zakończeniu wojny trzydziestoletniej oraz w ostatnim dwudziestoleciu XVII w. Drugie z nich objęło również początek XVIII w. Cechą charakterystyczną okresu po pokoju westfalskim było duże nasilenie zbiegostwa. Dominantą nasilenia walki klasowej z końca XVII w. były natomiast czynne wystąpienia chłopskie. Porównując z kolei walkę chłopską drugiej połowy XVII w. z analogicznymi zjawiskami z pierwszej połowy tego stulecia i z w. XVI, Autor stwierdził znacznie mniejsze nasilenie ich w interesującym Go okresie. Przyczyny tego faktu widział w znacznym gospodarczym wyniszczeniu chłopstwa w wyniku wojny trzydziestoletniej i w nadzwyczaj uintensywnionym nacisku ze strony klasy panującej. Jako rodzaj „ujemnego katalizatora“ Autor wskazał możność odwołania się do kurfirsta od wyroków sądu patrymonialnego i uzyskania przez chłopów korzystnego dla siebie orzeczenia (w praktyce zresztą najczęściej nie wykonywanego) oraz duże zaufanie chłopstwa do kurfirsta, gruntujące się przede wszystkim na dużej tolerancji religijnej, stosowanej na terenie Górnych Łużyc.