Traite des Valeurs - Louis Lavelle
Louis Lavelle [lawẹl] (ur. 15 lipca 1883, zm. 1 września 1951) – francuski filozof, przedstawiciel „filozofii ducha”
Urodził się 15 lipca 1883 r. w Saint-Martin-de-Villeréal (w krainie Périgord, w północnej Akwitanii). Studiował filozofię w Lyonie. Szczególny wpływ wywarł na niego jeden z nauczycieli – Arthur Hennequin, który zafascynował młodego Lavelle’a specyficzną, francuską wersją kantyzmu, skoncentrowaną na doświadczeniu wewnętrznym. Pod jej wpływem (ale i w opozycji do niej) omawiany myśliciel stworzył własną koncepcję filozoficzną. Podczas pobytu w Lyonie poznał Jeana Naberta – późniejszego, głównego przedstawiciela „filozofii refleksji”. Po ukończeniu studiów, od 1906 r. nauczał w liceach (w kilku francuskich miastach). Uczęszczał jednocześnie na wykłady Octavego Hamelina i Henri’ego Bergsona w Paryżu.
W 1909 r. zdobył uprawnienie do nauczania filozofii (agrégation). Po wybuchu I wojny światowej służył jako żołnierz w armii francuskiej (blisko 2 lata spędził w niewoli niemieckiej, gdzie organizował polowy uniwersytet). W roku 1922 otrzymał stopień doktora (po przedłożeniu Léonowi Brunschvicgowi dwóch prac: „Wizualna percepcja głębi” (La Perception visuelle de la profondeur) oraz „Dialektyka wrażliwego świata” (La Dialectique du monde sensible).
Od 1930 r. pisywał regularne felietony filozoficzne, na łamach pisma „Czas” (Le Temps).
W latach 1932–1934 był wykładowcą na Sorbonie, a następnie ponownie nauczał w liceach. W 1941 r. objął katedrę filozofii w Kolegium Francuskim (Collège de France). Razem z René Le Sennem współredagował od 1934 r. serię książkową pod nazwą Filozofia Ducha (Philosophie de l’Esprit). Z okazji powstania tej serii, wspólnie z Le Sennem opublikowali manifest w „Międzynarodowym Przeglądzie Filozoficznym” (Revue Internationale de Philosophie) z 15 października 1939 r.), będący reaktywacją francuskiego spirytualizmu.
Pisane od 1930 r. felietony Lavelle zaczął opracowywać i wydawać w formie książkowej, w układzie tematycznym (nie chronologicznym) pod nazwą Kroniki Filozoficzne (Chroniques Philosophiques). Pierwsze z nich wydawał sam Lavelle. Po jego śmierci kolejne redagowali wydawcy. Na kroniki składają się: „Ego i jego przeznaczenie” (Le Moi et son destin), „Filozofia francuska między dwiema wojnami” (La Philosophie française entre les deux guerres), „Moralność i religia” (Morale et religion), „Panorama doktryn filozoficznych” (Panorama des doctrines philosophiques), „Psychologia i duchowość” (Psychologie et spiritualité), Nauka (Science), Estetyka (Esthétique) oraz Metafizyka (Métaphysique).
Za namową Bernarda Grasseta, pisarza i wydawcy, Lavelle od 1933 r. rozpoczął wydawanie pism (esejów) o charakterze moralnym, które przyniosły mu dość duży rozgłos. Do pism tych należą: „Samoświadomość” (La Conscience de soi, 1933), „Błąd Narcyza” (L’Erreur de Narcisse, 1939), „Zło i cierpienie” (Le Mal et la souffrance, 1940), „Słowo Pisane” (La Parole et l’écriture, 1947), „Moce jaźni czterech świętych” (Les Puissances du moi a Quatre Saint, 1948). Ostatnie z nich ukazało się w polskim przekładzie (Janiny Kossakowskiej, pod tytułem Przyjaciele Boga i ludzi, PAX, 1963). Ponadto opublikował tekst „Całkowita obecność” (La présence totale, 1934).
W 1947 r. Lavelle został członkiem Akademii Nauk Moralnych i Politycznych (Académie des Sciences Morales et Politiques). Zmarł dnia 1 września 1951 r., w Parranquet (w departamencie Lot-et-Garonne, w Nowej Akwitanii).
