Teoria filmu

Teoria filmu - Siegfried Kracauer

Książka Siegfrieda Kracauera to jedna z najważniejszych prac z zakresu teorii filmu. Wywarła ogromny wpływ na rozwój tzw. realistycznej teorii filmu, stanowiąc jej doskonały przykład, odznaczający się wyjątkową klarownością, systematycznością i precyzją w logice argumentacji. Z punktu widzenia historii myśli filmowej jest również jedną z nielicznych prób całościowego spojrzenia na kino i zinterpretowania jego miejsca w kulturze XX wieku. Fragment: ,,Zarówno kronika filmowa, jak i film dokumentalny ukazują rzeczywisty świat, ale różnią się sposobem podejścia do niego. Kronika pokazuje w formie krótkiej i neutralnej aktualne wydarzenia, uznane za ogólnie interesujące. Natomiast w filmach dokumentalnych wykorzystuje się materiał rzeczywistości do rozmaitych celów i w rezultacie powstają różnorodne filmy, od obiektywistycznych relacji wizualnych poczynając, na płomiennych orędziach społecznych kończąc. Oba gatunki – kronika i film dokumentalny – istnieją od dziecięcych dni filmu i w mniejszym lub większym stopniu potwierdzają słowa wypowiedziane kiedyś przez Feliksa Mesguicha na temat filmów Lumière’a: „Jego obiektyw otwiera się na świat”. Jednakże obiektyw kamery realizatora filmu faktu otwiera się tylko na cząstkę świata. Kroniki i filmy dokumentalne przedstawiają nie tyle jednostkę i jej wewnętrzne konflikty, ile świat, w którym ona żyje. Jak pisze Rotha, film dokumentalny „liczy na zainteresowanie człowieka światem, który go otacza”. Chcąc dokładnie sprecyzować tę sprawę, Rotha kontynuuje: „Jeśli są (w filmie – przyp. tłum.) ludzie, to są podporządkowani zasadniczemu tematowi. Ich prywatne namiętności i zgryźliwości są bez znaczenia”. To stwierdzenie jest niezmiernie istotne, ponieważ wynika zeń, że filmy faktu nie badają wszystkich stron materialnej rzeczywistości. Pomijają to, na przykład, co dotyczy „prywatnych namiętności”, a o czym relacjonuje intryga dramatyczna. Także „specjalne tryby rzeczywistości” zdają się znajdować poza zasięgiem możliwości filmów faktu. Konsekwencje tych ograniczeń omówimy pod koniec rozdziału."