Technologia papieru, Część I-II - Edward Szwarcsztajn
Część I - 657 str
Cześć II - 382 str
Podstawowe surowce wykorzystywane do produkcji papieru to: włókna roślinne, których dostarczają nam takie drzewa, jak: jodła, sosna, świerk, topola, buk, osika oraz rośliny jednoroczne, takie, jak: len, konopie, słoma zbóż, trzcina, oraz bawełna. Oprócz surowców podstawowych do produkcji papieru wykorzystujemy surowce wtórne – makulaturę i szmaty, które zawierają włókno roślinne.
W efekcie obróbki chemicznej z drewna otrzymuje się masę celulozową, a w efekcie obróbki mechanicznej – ścier drzewny. Z tych dwóch surowców uzyskuje się większość papieru na świecie.
Masa celulozowa powstaje w wyniku procesu, zwanego roztwarzaniem, polegającym na chemicznym traktowaniu roślinnego surowca włóknistego. Najważniejszym jej składnikiem jest czysta celuloza.
Ścier drzewny uzyskuje się na skutek mechanicznego ścierania drewna. Wyróżniamy tu ścier biały (głównie z drewna świerkowego), ścier chemiczny (jeżeli drewno poddano wcześniej impregnacji) i ścier brązowy ( najpierw zastosowano tu parowanie drewna pod ciśnieniem – najczęściej sosnowego)
O jakości papieru w zasadniczy sposób decydują surowce wybrane do jego wytworzenia.
Produkcja papieru obejmuje dwie fazy:
• Faza pierwsza to przygotowanie masy papierniczej. Pierwszym etapem jest rozwłóknienie, rozdrobnienie surowca – mielące noże gładzą, rozgniatają i tną masę; etap ten wpływa na prawie wszystkie późniejsze właściwości papieru. Następnie miesza się masę celulozową z dodatkami (wodą, barwnikami, klejem, rozdrobnioną makulaturą, kredą, glinką kaolinową). Dodanie kleju do masy papierniczej lub na powierzchnię papieru nadaje mu odpowiednią odporność na przenikanie rozlanych cieczy.
Przy pomocy jednej lub kombinacji kilku barwników i pigmentów barwiących można papierowi nadać odpowiednią barwę. Aby odsączyć masę papierniczą z nadmiaru wody przekłada się ją na specjalne sita i pozwala, aby woda wyciekła z masy.
Następnym krokiem jest spilśnianie papieru. Polega ono na odpowiednim rozłożeniu włókien papieru za pomocą walca Egutera. Wywiera on nacisk na spilśniającą się masę i odpowiednio rozkłada jej włókna.
• Faza druga to właściwa produkcja papieru, czyli łączenie na mokro włókien (spilśnienie) oraz sprasowanie ich we wstęgę. Wstęga papieru trafia do pras, gdzie traci dalszą część wody i zostaje sprasowana, po czym, przenosi się ją na cylindry suszące. Tam podgrzewana jest do temperatury 1200C (tutaj topi się żywica i odparowuje reszta wody). Dzięki temu wstęga formuje się równomiernie. Ostatnim etapem jest schłodzenie i zwinięcie wstęgi.
Od wieków człowiek dążył do sposobu, który pozwoli utrwalić mu jego myśli i bieg wydarzeń. W związku z tym pierwszym pomysłem były symbole i znaki, jednak istniała potrzeba ich utrwalenia. W ten sposób człowiek rozpoczął zostawiać swoje znaki w miejscach takich jak: płaskie kamienie, kości zwierzęce, gliniane, drewniane lub woskowe tabliczki, liściach oraz korach drzew. Kolejną drogą do pozostawienia po sobie śladu były zapiski na papirusie, pergaminie, aż do wynalezienia papieru.
Papirus
Starożytni mieszkańcy Egiptu w niezwykły sposób przyczynili się do rozwoju pisma, dzięki bujnej roślinie, nazwanej potem papyros, rosnącej w delcie Nilu. Lud egipski wykorzystywał ją w przeróżny sposób, jednaj interesujące nas zastosowanie dotyczy kilkumetrowej łodygi, którą krojono na cienkie paski, suszono i układano przy sobie aby brzegi się nakładały. Na tak łożone paski kładziono poprzecznie kolejną warstwę, zwilżano poddawano prasowaniu i biciu młotkami wykonanymi z drewna. Ostatecznie poddawano wyrób suszeniu, pokrywano warstwą kleju i wygładzano. Tak otrzymana kartka posiadała znaczna giętkość oraz sprężystość. Papirus biały był najlepszą z otrzymywanych odmian, gdyż wraz z ciemniejąca barwą jakość papirusu była gorsza. Charakterystyczną cechą papirusu była różnica między dwoma stronami otrzymanej karty, otóż strona z paskami ułożonymi w sposób pionowy to verso, a w sposób poziomy to recto i na niej pisanie było wygodniejsze. Papirus był szeroko rozpowszechniony na terenach Egiptu, Grecji oraz Rzymu, a także do VI w n.e. w wielu krajach Europy.
