Technologia Metali kowalstwo, 1950r - Roman Lipski
OGLNE POJECIAKowalstwem nazywamy zawd, obejmujacy zespl czynnosci majacych za zadanie przerabianie tworzyw w stanie nagrzanym, przy pomocy cisnienia wytwarzanego, badz od uderzen mlota, badz od' nacisku wywolanego prasa. Ten rodzaj obrbki mozliwy jest tylko dzieki plastycznosci przer~abianego metalu. Wiele metali jest plastycznych przy temperaturach normal-. nych, np. olw, miedz, cyna, w mniejszym stopniu zela:w itp. Inne nabieraja plastycznosci po podgrzaniu, np. cynk jest piast y~zny w granicach 100</p> <p>-</p> <p>1500</p> <p>C.</p> <p>Niektre metale zwiekszaja swoja plastycznosc w miare naglZewania do pewnych granicznych temperatur, po przejsciu ktrych staja sie kruche. Metale te moga byc poddawane przerbce plastycznej tj. za pomoca kucia lub walcowania jedynie ponizej tych temperatur (np. miedz, braz, mosiadz, cyna itp.). Zelazo jest jedynym metalem, ktrego plastycznosc w miare nagrzewania slal wzrasta. Stal posiada pod tym wzgledem wlasnosyi zelaza, z tym jednak zastrzezeniem, ze opory kucia wzra.staja zaleznie od zawartosci wegla w stali. Wieksza zawartosc wegla w stali, jak i inne domieszki, wywieraja tego rodzaju wplyw na plastycznosc stali w stanie na,grzanym, iz powoduja wytworzenie sie najwiekszej plas~ycznosci w granicach pewnych temperatur kazdemu gatunkowi stali -wlasciwych. Znajomosc tych temperatur jest rzecza wazna i konieczna -dla kowala, gdyz kucie, przy niewlasciwych temperaturach, latwo doprowadzi do zepsucia surowca wysoko wartosciowych gatunkw stali.</p> <p>3</p> <p>."</p> <p>Istotna cecha przerbki kowalskiej jest nzezmzennosc objetosci materialu. Rzeczywiscie, w czasie kucia ilosc materialu zmianie nie ulega. Jedynie zmienia sie ksztalt. Szczeglniej jaskrawo cecha ta wystepuje przy odkuwaniu w formach. Ta cecha niezmiennosci objetosci materialu w czasie kucia zbliza kowalstwo zarwno do walcownictwa, jak i odlewnictwa" gdzie zasada niezmiennosci objetosci jest rwn~ez zachowana. Cechy powyzszej pieposiadaja inne sposoby obrbki, np. mechaniczna obrbka za pomoca skrawania, czy to recznie, czy na obrabiarkach, gdzie ilosc materialu po dk:onaniu obrbki ulega zmianie. Surowcem uzywanym do przerbki kowalskiej jest przewaznie stal. Wprawdzie i inne metale moga byc przekuwane, lecz uzycie stali w kowalstwie w stsunku do innych metali jest tak ogromne, iz mozemy smialo twierdzic, ze stal jest niemal wylacznym tworzywem przerabianym w kowalstwie. Dotyczy to' zwlaszcza gatunkw stali o malej zawartosci wegla, pospolicie zwanych przez kowali nieslusznie zelazem.
