Systemat filozofii syntetycznej tom I 1886 r

Systemat filozofii syntetycznej tom I 1886 r - H. Spencer

H. Spencer - Urodził się w rodzinie nauczycielskiej. Ojciec należał do jednej z grup nonkonformistycznych, będących w opozycji do panujących powszechnie obyczajów. Wpłynęło to trwale na charakter Spencera programowo nieufnego wobec wszelkich instytucji i autorytetów. Dzieciństwo spędził u stryja, pastora anglikańskiego, który chciał go przygotować do studiów w Cambridge. Plany te jednak młody Spencer definitywnie odrzucił. Nie otrzymał żadnego formalnego wykształcenia, początkowo pracował (1837–1846) jako technik na kolei. W tym okresie publikował swoje pierwsze prace. Mimo krytycznych głosów zarzucających mu dyletantyzm i braki w wykształceniu spotkał się z trwałym poparciem kilku wybitnych uczonych, m.in. J.S. Milla, Th.H. Huxleya. W 1848 został redaktorem pisma „The Economist”. W 1853 otrzymał spadek po wuju, który umożliwił mu poświęcenie się pracy naukowej. Cenił przede wszystkim wytwory nagłej intuicji umysłowej dystansując się z reguły od lektury dzieł innych autorów. „Przez całe życie byłem myślicielem, nie zaś czytelnikiem” — mówił o sobie samym. W ciągu swego życia zaznał kilku poważnych załamań nerwowych. Nigdy nie podjął pracy na żadnym uniwersytecie, czując programową awersję do świata akademickiego. Prowadził wieloletnie prace nad stworzeniem wielkiej syntezy wiedzy ludzkiej, których rezultat przedstawił w 10-tomowym dziele A System of Synthetic Philosophy (1862–93, w Polsce ukazały się 2 części: Pierwsze zasady 1888 oraz Zasady socjologii, t. 1–6 1889–98), obejmującym również zasady biologii, psychologii i etyki. Był to najpełniejszy wykład ewolucjonizmu jako filozofii, w którym wszystkie zjawiska zachodzące w świecie objaśniono działaniem prawa ewolucji. Poglądy Spencera wywarły wpływ na rozwój nauki (porównywano go nawet do Arystotelesa), był to jednak wpływ nietrwały, wkrótce po śmierci Spencera ustał niemal całkowicie, choć współcześnie dokonuje się prób rehabilitacji przynajmniej części spośród dorobku Spencera (J. Turner). Cieszył się także dużą popularnością w kręgach przemysłowców. Admiratorem jego i jego myśli był np. znany amerykański magnat stalowy A. Carnegie. Programowo odmawiał przyjmowania licznie mu przyznawanych nagród i orderów. W Polsce Spencer cieszył się ogromną popularnością w dobie pozytywizmu. Zmarł 8 XII 1903 w Brighton.