Święty Tomasz z Akwinu - Traktat o człowieku

Święty Tomasz z Akwinu - Traktat o człowieku - Tomasz z Akwinu Święty

Tomasz z Akwinu, łac. Thoma de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji. Coraz wnikliwsza refleksja nad dokonującym się w ciągu wieków rozwojem filozofii w Europie pozwala dojrzeć wyjątkowe znaczenie metafizyki i – opartej na tej filozofii bytu – koncepcji człowieka wypracowanej przez Tomasza z Akwinu. Jego filozofia człowieka (jak to powszechnie było przyjęte w wiekach średnich) wpleciona jest w tworzoną przez Tomasza wielką syntezę teologii. Ta filozoficzna antropologia, której znaczenie i aktualność są wyjątkowe, nie doczekała się do tej pory należnego jej dowartościowania i wykorzystania. W przedstawionych w tym tomie kwestiach mieści się zarys najgłębszej i najwszechstronniej ujętej filozofii człowieka opartej na założeniach zdecydowanie realistycznej metafizyki. Św. Tomasz z Akwinu był twórcą nurtu zwanego tomizmem. Oddzielił wiarę od wiedzy, gdyż wiarę uznał za dziedzinę objawienia a wiedzę za dziedzinę rozumu. Tomasz twierdził, że człowiek może dojść do poznania świata materialnego i Boga przy pomocy swojego rozumy. Jednak uważał, że są prawdy, których rozum ludzki nie jest w stanie poznać. Zaliczył do nich tajemnicę o Trójcy św., o grzechu pierworodnym i o wcieleniu. Wg Akwinaty istnieją substancje, które są bytami samoistnymi, a byty samoistne składają się z istoty i z istnienia. W przypadku Boga jego istota implikuje istnienie. Natomiast w przypadku innych stworzeń istnienie nie jest konieczne. Istota substancji składa się wg Tomasza z materii i formy. Forma jest podstawą tego wszystkiego co w jednostkach jest gatunkowe, natomiast materia stanowi jak gdyby budulec, tworzywo bytu. Tomasz posłużył się także pojęciami aktu i potencji. Formę nazywał aktem a materię potencją. Św. Tomasz uważał, że człowiek może swoim rozumem dojść do wniosku, że istnieje Bóg. W związku z tym ułożył pięć dowodów na istnienie Boga: 1. z istnienia ruchów wywnioskował, że istnieje pierwsza przyczyna ruchu, którą jest Bóg; 2. z niesamoistności świata wywnioskował, że istnieje istota samoistna, będąca przyczyną świata, którą jest Bóg; 3. z przypadkowości rzeczy wywnioskował, że istnieje poza nimi istota konieczna; 4. z istnienia różnych stopni doskonałości bytu wywnioskował, że musi istnieć byt najdoskonalszy; 5. z celowości w świecie i panującemu tam porządkowi doszedł do wniosku, że musi tam być obecny najwyższy rozum, którym jest Bóg. Wg Tomasza Bóg jest bytem najwyższym, samoistnym, który stworzył świat. Świat został stworzony z niczego, aktem woli Boga; według idei Bożych stworzenie to nastąpiło w czasie. Bóg stworzył nie tylko świat materialny, ale świat duchów (aniołów), z których część odeszła od Boga. Odszedł od spirytualizmu Platona, który uważał, że człowiek to sama dusza. Wg Tomasza człowiek poznaje zarówno zmysłami jak i rozumem. W swojej koncepcji oddał pierwszeństwo rozumowi przed wolą i stwierdził, że najpierw trzeba poznać a potem pokochać.