Świat utkany z prawdy i zmyślenia - Paweł Graf
Istnieje bowiem świat realniejszy w smaku i barwach od rzeczywistego, prawdziwszy i trwalszy, ten, który wyrósł i dojrzał w pamięci, zrósł się z faktów i ich interpretacji, ze strzępów krajobrazu i fragmentów rozmów, świat utkany z prawdy i zmyślenia, gdzie części zmyślone bywają trwalsze i cenniejsze, wydają się rzetelniejsze od rzeczywistości przeżytej, która służy im tylko za kanwę i tło.- napisał w W drodze do Koryntu Andrzej Kuśniewicz. Pisarstwo Kuśniewicza, zwłaszcza rozpatrywane całościowo, potrafi olśnić czytelnika bogactwem form, stylów, plastycznością języka, przepychem obrazowania, migotliwością znaczeń. Profuzja, z jaką obcuje odbiorca, sprawia, że autor Eroiki jawi się jako twórca neobarokowy w najlepszym tego słowa znaczeniu. Wydaje się jednak, iż twórczość tego autora zastygnąwszy na moment w istniejących odczytaniach, czeka na reaktualizujące interpretacje, które - przede wszystkim - wydobędą ją ze stereotypu galicyjsko-kresowego. Podjęta w książce Pawła Grafa "Świat utkany z prawdy i zmyślenia. O świadomości twórczej Andrzeja Kuśniewicza" idiotematyczna (jednocześnie fenomenologiczna) próba lektury jest odpowiedzią na to wyzwanie, będąc w konsekwencji monografią twórczej wrażliwości. Krocząc drogą poznawczej empatii, autor dokonuje odnowienia dzieła, ukazując jego wewnętrzną architekturę. Ujawnia siłę artystycznego marzenia i odsłania immanencję autonomicznego świata wykreowanego przez Kuśniewicza. Książka składa się z trzech dopełniających się części. Modele lektury, poświęcone zostały analizie dotychczasowych refleksji krytycznych. Rezygnując z porządku referującego autor proponuje typologię tych odczytań, tworząc paradygmat możliwych postaw krytyczno-badawczych. Aczkolwiek typologia została stworzona w oparciu o dorobek kuśniewiczologii, ma ona - w zamyśle - charakter uniwersalny, wpisując się bardziej w teorię krytyki niż historię lektury Kuśniewicza. Rozdział drugi - Metodologiczne instrumentarium - poświęcony jest analizie narzędzi badawczych i odpowiedzi na pytanie o możliwości krytyki tematycznej w poststrukturalnej rzeczywistości. W części zatytułowanej: Instrumenty, autor dokonuje redefinicji pojęć interpretacyjnych i przeprowadza refleksję nad stosowanymi procedurami analitycznymi, wypracowując własny metajęzyk. W rozdziale dużo uwagi poświęcono pojęciu wyobraźni, stosowanemu w krytyce wymiennie ze świadomością. Świadomość twórcza - termin kluczowy dla tematologii - nigdy dotąd nie doczekała się zadowalającego zdefiniowania. Autor czyni to sięgając do koncepcji filozoficznych Williama Jamesa i neurologicznych Antonio R. Damasio, który sformułował koncepcję tzw. świadomości rdzennej. Proponuje też zastąpienie dyskusyjnego terminu krytyka tematyczna nazwą krytyka idiotematyczna lub krócej: idiotematologia. Określenie to wykorzystuje fakt, iż krytyka, o której mowa, jest nauką idiograficzną, zatem idiotematologia, nie sugerując już ujęć komparatystycznych, podkreślałaby indywidualność analizowanych tematów, przynależnych do subiektywnego doświadczenia twórcy. Część druga - Polemiki - jest krytycznym ustosunkowaniem się do zarzutów stawianych krytyce tematycznej. Na swoich adwersarzy autor wybrał Jacquesa Derridę i - na gruncie polskim - Stanisława Dąbrowskiego, twórców ostrych filipik przeciwko proponowanemu sposobowi czytania. W ostatniej części tego rozdziału przeprowadzony został projekt lektury. W idiotematologii projekt wiąże się z poszukiwaniem zjawisk konstytuujących wewnętrzny, wyobraźniowy świat autora. Jest on pierwszą próbą ogarnięcia całości, która ma zostać poddana rozumiejącej refleksji. Próba ta pozwoliła dostrzec, że doświadczeniem Kuśniewicza, w którym najpełniej dochodzi do głosu jego niepowtarzalna osobowość twórcza, jest doświadczenie czasu. Rozdział kolejny Rzeczywista rzeczywistość czasu, jest interpretacją wyobraźni twórczej Kuśniewicza...
