Świat Grecki od Homera do Kleopatry

Świat Grecki od Homera do Kleopatry - Danuta Musiał

Starożytni Grecy fascynują badaczy od wielu wieków. Podziw ten dotyczy nie tylko wyrobów greckiego rzemiosła, takich jak ceramika i rzeźba, wspaniałych dzieł architektonicznych czy literackich, ale także samej historii tego niewielkiego obszaru, którego mieszkańcy, poprzez swoją niezwykłą mobilność, wywarli znaczący wpływ na dzieje terenów położonych nad Morzem Śródziemnym i Czarnym. Tą właśnie tematyką zajęła się Danuta Musiał w swojej książce Świat grecki. Od Homera do Kleopatry.   Pozycja ta jest kolejnym podręcznikowym wydaniem, przedstawiającym historię starożytnej Grecji. Autorka, znana zapewne wszystkim, którzy interesują się wspomnianym okresem dzięki publikacjom Dionizos w Rzymie, Antyczne korzenie chrześcijaństwa czy Historia starożytna (rozdział dotyczący Grecji), po raz kolejny podjęła się przedstawienia najważniejszych wydarzeń, których ramy chronologiczne stanowi epoka archaiczna, kiedy miał żyć i tworzyć Homer oraz śmierć Kleopatry VII. Książkę rozpoczyna krótki wstęp omawiający źródła i chronologię, po którym następuje streszczenie historii kultur minojskiej i mykeńskiej oraz informacje na temat tzw. „wieków ciemnych”. Dalej przedstawione są zagadnienia dotyczące początków epoki archaicznej i teorii odnoszących się do działalności Homera i Hezjoda, narodzin i rozwoju poleis, ze szczególnym uwzględnieniem Aten i Sparty, a także wojen grecko -perskich i tego, co z nich wynikło. Dowiadujemy się również, jakie były przyczyny, przebieg i skutki wojny peloponeskiej, jak rozwijała się demokracja ateńska w epoce klasycznej i jaki wpływ wywarła na filozofię i sztukę. Końcowa część traktuje o okresie świetności Macedonii, podbojach Aleksandra Wielkiego i zawirowaniach po jego śmierci, które doprowadziły do powstania wielkich monarchii hellenistycznych, kres których nastał wraz z ekspansją kolejnego mocarstwa - Rzymu. Pomimo tego, że książka jest typowym podręcznikiem, czyta się ją przyjemnie i szybko. Napisana została językiem łatwo zrozumiałym, bez nadmiernej ilości naukowych sformułowań. Nie zawiera jednie suchych faktów - ukazuje zdarzenia w szerszym kontekście społecznym i kulturowym. Informacje te mają charakter ogólny, autorka nie zagłębia się w zawikłane teorie naukowe, co w wydaniu podręcznikowym jest niewątpliwą zaletą, powoduje jednak, że czytelnicy obeznani z tematyką nie znajdą w nim niczego szczególnie interesującego i odkrywczego. Nie można uznać tego za wadę, gdyż publikacja jest skierowana do osób dopiero zaczynających przygodę z historią starożytną lub chcących odświeżyć wiedzę  o  najważniejszych wydarzeniach. Ciekawe urozmaicenie stanowią fragmenty tekstów źródłowych i pozycji zajmujących się bardziej szczegółowo poruszaną tematyką, którymi kończą się poszczególne rozdziały. Dla tych, którzy zechcą wykorzystać tę książkę do nauki, znaczącą pomoc będą stanowić zastawienia najważniejszych dat, władców i postaci omawianego okresu, a także słowniczek terminów i pojęć. Za duży mankament uważam słabo rozwiniętą bibliografię, zbiorczą dla całej książki, zamieszczoną na jej końcu. Rozczarował mnie także ubogi materiał ilustracyjny oraz mało dokładne i krótkie podpisy pod zamieszczonymi mapkami i zdjęciami. Podsumowując, publikacja Świat grecki. Od Homera do Kleopatry jest według mnie ciekawą i pomocną lektura, godną polecenia osobom, które poszukują rzetelnie napisanego podręcznika,  przybliżającego główne aspekty historii starożytnej Grecji.