Swaty, 1912 r.

Swaty, 1912 r. - Eugenja Dominiowa

VPrzedmowa Autorka pamiętnika Eugenia z Aleksiewiczów Dominiowa ur. w r. 1872 w Ziemi Suwalskiej, zm. w r. 1917 w Kijowie. Wyszedłszy za mąż za urzędnika cukrowni Klemensów spędziła tu 18 lat życia. Parała się trochę literaturą: napisała sztukę ludową p. t. «Swaty», nagrodzoną na konkursie im. Stan. Wyspiańskiego w Poznaniu w 1912 r. i wystawioną w Warszawie w Teatrze Powszechnym, pisywała też w «Sfinksie» Bukowińskiego. 
Wybuch wojny światowej zastał ją za granicą, w Abbazji. Powróciwszy w pierwszych dniach wojny do domu zaczęła pisać dziennik, w którym notowała ważniejsze wydarzenia. W r. 1915 przygotowała go do druku i miała wydać w Warszawie. Rękopis składa się ze 127 ćwiartek papieru kancelaryjnego, zapisanych po jednej stronie. Dnia 30 czerwca 1915 r. został on ocenzurowany przez rosyjską cenzurę wojenną w Warszawie: na każdej stronicy znajduje się podpis cenzora, a także ogromnie charakterystyczne skreślenia i poprawki. Każda dodatnia wzmianka o wojsku lub żołnierzu austriackim została skreślona. 
Pierwsza część pamiętnika (20 stronic) zawiera przeżycia autorki za granicą — opuszczamy ją całkowicie. Z drugiej części usunęliśmy wszystkie ustępy o charakterze bardziej osobistym lub też nie mające większego znaczenia.