Solaris

Solaris - S. Lem

Solaris – najbardziej znana powieść Stanisława Lema, przetłumaczona na wiele języków, zaliczana do klasyki gatunku science-fiction. Wydana po raz pierwszy w 1961 roku przez Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Dzieło jest relacją z nieudanego kontaktu ludzkości z obcą formą inteligencji.

Główny bohater – psycholog Kris Kelvin – przybywa z Ziemi na stację badawczą unoszącą się nad cytoplazmatycznym oceanem pokrywającym obcą planetę Solaris. Ocean ten wydaje się być pewną formą życia. Ludzie nie potrafią zrozumieć oceanu ani porozumieć się z nim. Naukowcy przebywający w momencie przylotu Kelvina na stacji badawczej (Snaut i Sartorius) zachowują się w nienaturalny sposób, ich stan psychiczny przypomina lekki obłęd. Szef tamtejszej placówki – Gibarian – popełnił samobójstwo parę godzin przed przybyciem psychologa. Wkrótce pojawia się tam w niewyjaśnionych okolicznościach żona Kelvina, Harey, która niegdyś targnęła się na swoje życie, za co główny bohater czuje się odpowiedzialny. Pomimo iż wie, że istota przypominająca dziewczynę tak naprawdę nią nie jest, z biegiem czasu zaczyna ją akceptować i kochać.

Okazuje się, że ocean materializuje wspomnienia badaczy w postaci neutrinowych, niezniszczalnych tworów. Obecność tych istot, wydobytych z zakamarków pamięci, okazuje się być dla ludzi torturą. Bohaterowie próbują ustalić, czy jest to forma eksperymentu przeprowadzana przez Planetę na badaczach, nietypowa próba kontaktu, zemsta oceanu, czy działanie nie do końca świadome.

Duża część książki jest poświęcona historii wcześniejszych badań oceanu, z którą bohater zaznajamia się przeglądając zbiory biblioteki umieszczonej na stacji. Z tych badań wyodrębniła się nawet osobna gałąź wiedzy – solarystyka. Z lektury dzieł poświęconych solarystyce poznaje on opisy różnorodnych zjawisk występujących na oceanie oraz próby naukowego wyjaśnienia natury dziwnej substancji. Ocena dzieła

Powieść jest najsłynniejszym utworem Lema – najbardziej znanym w kraju i za granicą. Autorowi udało się stworzyć najbardziej oryginalną wizję Obcego w historii literatury SF. Solaris porusza problemy niemożności zrozumienia Wszechświata, bezsilności nauki wobec innej formy istnienia oraz bezradności człowieka, który nie może uwolnić się w kosmosie od balastu ziemskich wspomnień i wyrzutów sumienia.