Socjopatologia pogranicza

Socjopatologia pogranicza - Jacek Kurzępa

W ostatnich latach wyraźne jest szczególne zainteresowanie wielu śro­dowisk, zarówno akademickich, jak i politycznych, kwestiami pogranicza. Pogranicze rozumiane jest tu wieloaspektowo, gdyż współczesność przynosi różne jego konotacje, od administracyjno-terytorialnych przez kulturowo-społeczne do mentalno-świadomościowych.

Renesans tego pojęcia wzmacniają tendencje unifikującej się Europy z dominującym w ujęciu politologicznym aspektem regionalizacji oraz zacierania różnic i granic, a tym samym pogranicz. Mimo zaufania do własnych idei konceptualistów i wizjonerów nowego świata zarówno granice (te administracyjne), jak i pogranicza (choćby stanów i aktów świadomości jednostki) wciąż istnieją. Szczególny wymiar badawczy ich kondycji znalazł odzwierciedlenie w szerokich multidyscyplinarnych analizach dokonywanych w rozmaitych ośrodkach akademickich w Polsce. Korzystając z tego dorobku, będąc pod wpływem rozmaitych inspiracji wypływających z badań tam realizowanych, staram się zarysować jedno z oblicz pogranicza – przejawy jego socjopatologizacji.

Praca ma charakter empiryczny. Przedmiotem moich dociekań są przejawy i przyczyny ujawniających się na pograniczach zachowań patologicznych, które próbuję uchwycić w kontekście zachodzących na tym obszarze interakcji, działań i stosunków społecznych. Przyglądałem się im w trakcie badań terenowych, opierając się między innymi na pierwowzorach chicagowskiej szkoły badań terenowych, w szczególności na obserwacji uczestniczącej.