Śmierci się z nas nikt nie boi

Śmierci się z nas nikt nie boi -

„Księża archidiecezji wileńskiej pozostali po drugiej wojnie światowej w granicach ZSRS starali się utrzymywać kontakt ze swymi konfratrami przebywającymi w Polsce. W Archiwum Archidiecezji Białostockiej, głównie wśród materiałów po zmarłych kapłanach, przechowywana jest również korespondencja płynąca ze Wschodu. Kapłani - zdając sobie sprawę z możliwości inwigilacji korespondencji - pisali o codziennym życiu w Związku Sowieckim, problemach osobistych, pracy duszpasterskiej, dzielili się swoimi obawami wobec zachodzących przemian. Lektura listów pozwala na uchwycenie głównych problemów nękających księży prowadzących prace duszpasterskie w sowieckiej części archidiecezji wileńskiej, ukazuje ich troski i nadzieje. Odcięci granicą duchowni pytali o losy konfratrów rozproszonych w czasie działań wojennych, czekali na wiadomości płynące z Rzymu w związku ze zmianami wprowadzonymi przez Sobór Watykański II, liczyli na wieści o kolejnych rządcach archidiecezji oraz - od jesieni roku 1978 - o polskim papieżu. W listach pisanych u schyłku lat osiemdziesiątych osobny watek stanowi reakcja księży »przedwojennych« na podejmujących pracę duszpasterską kapłanów młodszego pokolenia” (ze Wstępu).