Słownik stereotypów i symboli ludowych, Tom I-II

Słownik stereotypów i symboli ludowych, Tom I-II - Jerzy Bartmiński (red.)

Tom I - 439 s./1996 r. - Zeszyt czwarty "Słownika stereotypów i symboli ludowych" zamyka pierwszy tom "Słownika" ("Kosmos") i obejmuje hasła z pola semantycznego w uproszczeniu określonego jako "świat, światło i metale". Na tom "Kosmos" składają się następujące cztery zeszyty: 1. "Niebo, światła niebieskie, ogień, kamienie (1996), 2. "Ziemia, woda, podziemie" (1999), 3. "Meteorologia" (2012) 4. "Świat, światło i metale" (2012). "Słownik stereotypów i symboli ludowych" jest słownikiem intensywnym, a nie ekstensywnym, tzn. obejmuje tylko wybrane hasła, ale są one opracowane bardzo szczegółowo (wedle założeń definicji kognitywnej), nie zaś wszystkie możliwe hasła z planowanych pól tematycznych.

Tom II - 481 s./ 1999 r. - Na tom "Kosmos" składają się następujące cztery zeszyty: 1.Niebo, światła niebieskie, ogień, kamienie (1996), 2.Ziemia, woda, podziemie (1999), 3.Meteorologia (2012) 4.Świat, światło i metale (2012). Słownik stereotypów i symboli ludowych jest słownikiem intensywnym, a nie ekstensywnym, tzn. obejmuje tylko wybrane hasła, ale są one opracowane bardzo szczegółowo (wedle założeń definicji kognitywnej), nie zaś wszystkie możliwe hasła z planowanych pól tematycznych.

O celu SLSJ Jerzy Bartmiński, redaktor Zeszytu próbnego, pisał: „Słownik, nad którym podjęto pracę z podwójnej inspiracji: językoznawców badających formy i znaczenia języka ludowego oraz folklorystów zainteresowanych rolą stereotypii (topiki, formuł, idiomów) w tekstach folkloru i szukających klucza do systematyki zapisów – został określony jako słownik etnolingwistyczny, a jego przedmiot odniesiono do ludowych stereotypów językowych i kulturowych. Wcześniejsza formuła tematu: »słownik języka folkloru«, okazała się zbyt wąska, sugerująca ograniczenie podstawy materiałowej, których ostatecznie nie udało się utrzymać” (Bartmiński 1988b: 16).

Za podstawę materiałową przyjęto dla SLSJ źródła zastane w postaci zapisów folklorystycznych i gwarowych, tekstów różnorodnych gatunkowo (m.in. pieśni i wiersze, zaklęcia magiczne, oracje, zagadki, przysłowia), także słowników i monografii dialektologicznych oraz zapisy etnograficzne, dotyczące wierzeń i praktyk. Przewidziano również wykorzystanie źródeł wywołanych, a więc materiałów zebranych w terenie równolegle do prac słownikowych.

Forma definicji w SLSJ była innowacyjna, jak na polską leksykografię. Logiczne zaplecze stanowiły koncepcja definicji aksjomatycznej (przez postulaty) oraz koncepcja definicji cząstkowych, rozwijana pod wpływem prac Rudolfa Carnapa. O tego typu definicji pisał Kazimierz Ajdukiewicz: „[…] jednoznaczną charakterystykę jakiegoś przedmiotu można podać nie w postaci jednego zdania, ale w postaci układu kilku zdań, z których każde nakłada na przedmiot definiowany jakiś warunek nie wystarczający jeszcze na to, aby go jednoznacznie skategoryzować, a dopiero warunki nałożone przez wszystkie te zdania razem wzięte stanowią jednoznaczną tego przedmiotu charakterystykę” (Ajdukiewicz 2006, II: 231). Pełną definicję przedmiotu hasłowego uzyskuje się w tej metodzie przez podanie wszystkich warunków dostatecznych bycia egzemplarzem pojęcia. Eksplikacja w SLSJ uporządkowana była w podkategorie semantyczne, co także było innowacyjne.