Skrzaty

Skrzaty - Wil Huygen

Skrzaty stanowią encyklopedię wiedzy o stworzeniach, których na co dzień nie zauważamy, a które - jak dowodzą autorzy - zamieszkują cały kontynent (niezwykle przydatna w początkach zbierania wiedzy o skrzatach okazuje się być załączona mapa Europy z zaznaczonymi miejscami ich występowania). Skrzaty są pochwałą wyobraźni, a jednocześnie ukłonem w stronę folkloru i kultury ludowej - wszak to ludowe podania dowodzą istnienia tych piętnastocentymetrowych stworzeń. Z albumu (bo taką właściwie formę ma książka holenderskich autorów) dowiadujemy się wszystkiego o historii skrzatów, ich budowie, rytuałach, sadybach, o ślubie i małżeństwie, polowaniach, kuchni. Poznajemy skrzacich przyjaciół i wrogów. Dzięki sugestywnym ilustracjom jesteśmy w stanie przyswoić wszystkie szczegóły życia naszych małych towarzyszy. Ta niezwykła książka stanowi wznowienie pierwszej polskiej edycji, wydanej w 1990 roku i cieszącej się ogromnym powodzeniem wśród czytelników. To kultowa pozycja zdecydowanie przekraczająca granice gatunków - jej odbiorcą może stać się zarówno dorosły, jak i dziecko. Jedynym kryterium jest wyobraźnia. Data premiery książki nie jest przypadkowa - zbiega się ona bowiem z wrocławskim Festiwalem Krasnali (7-8 października): skrzaty i krasnale sprzymierzają się na ten krótki czas. Wydawnictwo Bona jest partnerem tego wydarzenia, zaś Biuro Promocji Miasta Wrocławia obejmie patronat nad książką. Huygen Wil Holenderski autor książek dla dzieci. Z wykształcenia był lekarzem, co w pewnym stopniu tłumaczy jego skrupulatność w opisywaniu skrzatów w ich naturalnym otoczeniu. Jego pierwsza autorska książka stworzona w tandemie z ilustratorem, Rienem Poortvlietem - "Skrzaty" - przez ponad rok utrzymywała się na szczycie listy bestsellerów New York Timesa. Huygen napisał wiele książek o skrzatach, między innymi o ich rzemiośle, grach i zabawach, sekretach, rodzinach i życiu pośród zwierząt. Krasnoludek, krasnal, skrzat – przyjazna ludziom istota pojawiająca się często w literaturze polskiej i zagranicznej, szczególnie w baśniach. Krasnoludki wyglądem przypominają małych ludzi. Przeważnie są przedstawiane w szpiczastych czerwonych czapeczkach, od koloru których pochodzi ich polska nazwa. Występują zarówno w baśniowej tradycji polskiej, jak i innych narodów europejskich. W folklorze krasnoludki, zwane także kraśniętami, skrzatami, ubożętami, podziomkami lub inkluzami, to niewielkie istotki, opiekuńcze duszki domowe. Wywodzono je z dusz przodków lub zmarłych niemowląt. Źródłosłów nazwy jest dyskusyjny, człon krasny- zazwyczaj wiąże się z kolorem noszonych przez nie kubraczków i czapeczek, ale możliwe jest też jego tłumaczenie jako „piękny” lub „tłusty, tęgi”. Za dnia chowały się pod progiem, za piecem, w mysich norach czy zakamarkach kuźni lub stajni. W nocy, gdy domownicy położyli się spać, wychodziły i przed pianiem koguta chodziły wokół obejścia, dokańczając przerwane prace domowe i strzegąc dzieci przez złymi duchami. Sporadycznie występuje motyw złych krasnoludków, szkodzących ludziom. Podania o krasnoludkach mają prawdopodobnie pochodzenie niemieckie, polska literatura wspomina o nich po raz pierwszy na przełomie XVI i XVII wieku.