Skanseny. Muzea na wolnym powietrzu w Polsce

Skanseny. Muzea na wolnym powietrzu w Polsce - Jan Sieraczkiewicz

Muzeum Wsi Radomskiej zalicza się do muzeów na wolnym powietrzu zwanych potocznie w Polsce „skansenami”. Termin „skansen” pochodzi od pierwszej ekspozycji plenerowej utworzonej w 1891 r. przez Nordiska Musset w Sztokholmie. Ekspozycja powstała na szwedzkiej wyspie Djurgarden w miejscu dawnego szańca (po szwedzku - skansen). Jej twórcą był protoplasta skansenowskiej formy ochrony zabytków Artur Immanuel Hazelius (1833-1901). Dzieło Artura Hazeliusa szybko znalazło naśladowców w całej Europie, w tym także na ziemiach polskich, gdzie do dnia dzisiejszego powstało kilkadziesiąt tego typu muzeów. Stowarzyszone są one w Stowarzyszeniu Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce. Do najstarszych zalicza się: Muzeum-Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich (założone w 1906 r.), Muzeum Budownictwa Ludowego. Park Etnograficzny w Olsztynku (założone w 1909 roku w Królewcu, w latach 1938-1940 przeniesione do Olsztynka), Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie (założony w 1919 r.), Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej (założony w 1957 r.) oraz Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (założone w 1958 r.). Większość polskich muzeów na wolnym powietrzu, w tym Muzeum Wsi Radomskiej, powstała w latach 70. XX wieku. W tym bowiem czasie, w wyniku postępującej urbanizacji wsi zaczęły zanikać zabytki kultury ludowej. Postanowiono chronić tę sferę dziedzictwa narodowego poprzez utworzenie odpowiednio dużej liczby muzeów typu skansenowskiego. Rolę jaką miały pełnić tak określił prof. Józef Gajek: Muzeum skansenowskie jest zawsze zbliżeniem, modelem rzeczywistego obrazu życia, a więc modelem kompleksowym i dynamicznym, którego eksponaty osadzone są w środowisku podobnym do tego, w którym powstały i żyły.