Rodzicielstwo zastępcze

Rodzicielstwo zastępcze - Magdalena Joachimowska

W dobie znaczących i zauważalnych przemian, kryzysu (jak podają: Adorno, Kawula, Radziewicz-Winnicki, Turowski, Tyszka, Marody, Giza-Poleszczuk), czy nawet upadku (Horkheimer, Lasch, Greenspan) rodziny, podjęcie tematu opieki zastępczej nad dzieckiem osieroconym jest z pewnością uzasadnione. Nie dla samych dywagacji, rzecz jasna, ale dla ustalenia, jaki jest stan reformowanego1 systemu opieki nad dzieckiem i rodziną w Polsce. Ponadto stawiam sobie za cel określenie, co w rodzinnej opiece zastępczej jest istotą i podstawą dobrych, efektywnych działań na rzecz dziecka, czyli jego pomyślnego rozwoju w  poczuciu bezpieczeństwa, więzi i tożsamości. Po szerokiej kwerendzie i analizie literatury przedmiotu zdecydowałam (mam nadzieję, że słusznie i trafnie), iż o jakości opieki nad dzieckiem decyduje - obok prawa i działań samorządu terytorialnego - edukacja, czyli przygotowanie rodziców zastępczych do pełnienia tej trudnej roli. Przygotowanie, na podstawie szkoleń, których efektem jest wyposażenie rodzica zastępczego w odpowiednie kompetencje, czyniące go autonomicznym, aktywnym i skutecznym w działaniach na rzecz dobra przyjętego pod opiekę dziecka. Aktywizacja środowisk lokalnych i  poszczególnych jego podmiotów to jedno z głównych zadań pedagogiki społecznej, szeroko opracowane w rodzimej literaturze (Znaniecki, 1922; Radlińska, 1935; Wierzbicki, 1973; Stochmiałek, 1998; Radziewicz-Winnicki, 1999, 2004). Edukacja rodziców zastępczych jest formą aktywizacji ściśle związaną z takimi ideami pedagogiki społecznej, jak idea edukacji środowiskowej i idea pomocniczości (subsydiarności) czy idea podmiotowości. Moje przekonanie umocniły słowa A. Radziewicza-Winnickiego, przekonujące, iż: "Działania kompensacyjne, organizowane formy pomocy i samopomocy za pośrednictwem edukacyjnego wsparcia pozwolą tworzyć warunki sprzyjające urzeczywistnianiu się typu idealnego społeczeństwa obywatelskiego, które stanowić będą dla jednostki społeczeństwo w pełni przyjazne" (Radziewicz-Winnicki, 2004, s. 87). Przyjazne również dla dziecka, które z różnych przyczyn musi być separowane od biologicznych rodziców.