Reforma elekcji czy naprawa Rzeczypospolitej, 1949 r.

Reforma elekcji czy naprawa Rzeczypospolitej, 1949 r. - Władysław Konopczyński

Do naczelnych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej należała jednomyślność na sejmikach, w sejmie i przy elekcjach króla. Wynikała ona z formalnej równości całej szlachty oraz równości powiatów, ziem, województw, prowincji i w końcu państw tworzących Rzeczpospolitą. Żaden z podmiotów indywidualnych, ani tym bardziej zbiorowych, nie mógł zatem narzucać swej woli innemu. Przez długi czas, bez wątpienia dzięki wysokiej kulturze politycznej szlachty, konieczność uzyskania pełnej jednomyślności nie paraliżowała państwa, jednak w połowie XVII wieku okazała się zabójcza dla funkcjonowania sejmu. Źle funkcjonujący system podejmowania decyzji powodował, że sejm – główny organ regnum commixtum decydujący o najważniejszych sprawach politycznych, ustrojowych i gospodarczych – działał ociężale. W latach sześćdziesiątych XVII wieku spowodowało to, że organ ten nie nadążał za szybko po sobie następującymi wypadkami politycznymi wymagającymi sprawnych i zdecydowanych uchwał. Należało więc przede wszystkim wprowadzić zasadę głosowania większościowego – dopiero to stwarzało szansę przyjęcia różnych kontrowersyjnych projektów.