Ramoty i Ramotki, Tom I, 1873 r.

Ramoty i Ramotki, Tom I, 1873 r. - August Wilkoński

Wyboru dokonał i wstępem opatrzył W.L. Brudziński. Il. z wyd. z 1873 r.

August Wilkoński, kryptonim Au-Wi, przydomek Chirurg Filozofii, był prozaikiem, satyrykiem, krytykiem literackim, wydawcą. Brał udział w powstaniu listopadowym. Urodził się 28 sierpnia 1805 w Kąkolewie, koło Osiecznej, z Marianny Borzęckiej i Franciszka Alojzego Wilkońskiego herbu Odrowąż, dziedzica w Kąkolewie, jako najmłodszy i trzeci syn.

W 1832 został skazany na 12 lat twierdzy za zabicie oficera pruskiego w pojedynku (odsiedział 3 lata). W latach 1848-1850 był więziony za działalność patriotyczną.

Był prezesem honorowym grupy literatów warszawskich, która nazwała się Cechem Głupców i działała gł. w latach 1844-1845 w salonie Wilkońskich przy ówczesnej ul. Nowosenatorskiej w Warszawie(dziś: Moliera) i rozpadła w wyniku aresztowań 1846 roku. Pełnił funkcję redaktora i sekretarza almanachu tej grupy pn. Dzwon Literacki. Współpracował też m. in. z Dziennikiem Warszawskim.

Zmarł 4 lutego 1852 w Siekierkach koło Swarzędza.

Wilkoński to jeden z najlepszych polskich humorystów i satyryków; do klasyki przeszedł zbiór Ramoty i ramotki literackie (Biblioteka Warszawska 1841-1845 i Dzwon Literacki 1846; wydanie książkowe w 4 t. w 1845-1846, wydanie rozszerzone w 5 t. - L. Merzbach 1862 pt. Ramoty i ramotki Augusta Wilkońskiego), wielokrotnie wznawiany w różnych konfiguracjach. Ostatni wybór, jednotomowy, pochodzi z r. 1950 (Czytelnik). Dopiero niedawno pojawił się ebook. Pod niejedną z nich widnieje dowcipny podpis autora "Au-Wi, chirurg filozofii, krzyża naturalnego kawaler". Jego "ramoty" i "ramotki" to z reguły lekkie, dowcipne i cięte historyjki i eseje, których ostrze zwracał Wilkoński głównie przeciwko wadom szlachty - pijaństwu, karciarstwu, ciemnocie, piętnował także złe wychowanie i najgorsze przywary tzw. złotej młodzieży.

Po śmierci cenionego satyryka rodzina i przyjaciele zebrali i wydali w hołdzie Wilkońskiemu dwutomowy zestaw utworów pt. Wiązanka, na którego stronie tytułowej widnieje zamiast imienia i nazwiska autora słynne określenie własne satyryka - Chirurg Filozofii.

Jego żoną była Paulina Wilkońska, z domu Laucz (Lautsch), 1815-1875 - powieściopisarka, redaktorka pamiętnikarka i wierna towarzyszka życia. (msn)