Rachunkowosć zarządcza Podręcznik ze zbiorem przykładów - Janina Wermut
Podręcznik opracowany z myślą o studentach kierunków ekonomicznych, do nauczania przedmiotu rachunkowość zarządcza.
Opracowanie składa się z dwóch części:
1. Rachunkowość zarządcza, w tym:
klasyfikacja kosztów z punktu widzenia potrzeb rachunku decyzyjnego;
podstawowe modele rachunku kosztów i wyników;
sposoby rozwiązywania problemów decyzyjnych, przede wszystkim w rachunku
krótkoterminowym;
problemy ustalania cen na produkty finalne przedsiębiorstwa oraz na świadczenia
wewnętrzne pomiędzy podmiotami tej samej organizacji.
2. Zbiór przykładów z rachunkowości zarządczej z rozwiązaniami.
Spis treści
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA
I. Klasyfikacja kosztów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
1. Klasyfikacja kosztów w tradycyjnym rachunku kosztów . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2. Klasyfikacja kosztów dla potrzeb podejmowania decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3. Koszty zmienne i koszty stałe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
II. Metody szacowania kosztów przyszłych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
2. Analiza księgowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
3. Analiza inżynieryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4. Metody statystyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5. Krzywa doświadczenia produkcyjnego w pomiarze kosztów . . . . . . . . . . . . . . 31
III. Rachunek kosztów zmiennych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
1. Istota rachunku kosztów zmiennych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
2. Porównanie modelu rachunku kosztów zmiennych i pełnych . . . . . . . . . . . . . . 37
3. Wielostopniowy i wieloblokowy model ustalania wyniku finansowego . . . . . 43
4. Zalety i wady rachunku kosztów zmiennych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
IV. Analiza zależności „produkcja–koszty–zysk” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
1. Podstawowe formuły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
2. Próg rentowności produkcji jednorodnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
2.1. Model matematyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
2.2. Prezentacje graficzne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
3. Rozszerzenie modelu zależności „produkcja–koszty–zysk” o przepływy
pieniężne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
4. Rozszerzenie modelu zależności „produkcja–koszty–zysk” o podatek
dochodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
5. Wpływ skokowych zmian kosztów stałych na próg rentowności . . . . . . . . . . . 63
6. Próg rentowności produkcji złożonej z różnych asortymentów . . . . . . . . . . . . 65
7. Model księgowy a model ekonomiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
V. Rozwiązywanie problemów decyzyjnych krótkoterminowych . . . . . . . . . . . 71
1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
2. Dobór przedmiotu produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
3. Rezygnacja z produktu przynoszącego stratę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
4. Problem decyzyjny „wytworzyć czy kupić”. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
5. Wybór wariantu technologicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
6. Przyjęcie specjalnego zamówienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
VI. Zasady ustalania cen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
1. Model ekonomiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
2. Model księgowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
2.1. Koszty pełne jako podstawa ustalania cen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
2.2. Koszty niepełne jako podstawa ustalania cen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
VII. Pomiar i ocena wykonania zadań finansowych przez ośrodki
odpowiedzialności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
1. Wprowadzenie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
2. Typy ośrodków, kategorie finansowe i sposoby ich kontroli . . . . . . . . . . . . . . 116
2.1. Ośrodki odpowiedzialności za koszty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
2.2. Ośrodki odpowiedzialności za limit wydatków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
2.3. Ośrodki odpowiedzialności za przychody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
2.4. Ośrodki odpowiedzialności za zysk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
2.5. Ośrodki odpowiedzialności za zysk i inwestowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
VIII. Ceny transferowe w rozliczeniach wewnątrzzakładowych . . . . . . . . . . 133
1. Istota i rola cen transferowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
2. Polityka cen transferowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
IX. Słownik pojęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
ZBIÓR PRZYKŁADÓW
I. Analiza zależności kosztów od rozmiarów działalności . . . . . . . . . . . . . . . 147
II. Rachunek kosztów zmiennych – wpływ na wynik finansowy
i wycenę zapasów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
III. Relacje między produkcją, kosztami a zyskiem.
Próg rentowności, wskaźniki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
IV. Krótko- i średniookresowy rachunek decyzyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
V. Kalkulacja cen sprzedaży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
VI. Kontrola kosztów poprzez odchylenia od planu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
