Ptaki bez gniazd

Ptaki bez gniazd - Łarysa Geniusz

Łarysa Geniusz (z domu Mikłaszewicz) urodziła się 9 sierpnia 1910 roku w majątku Żłobowce koło wsi Wołpa w guberni grodzieńskiej w rodzinie dość zamożnych prawosławnych chłopów białoruskich. Ukończyła gimnazjum w Wołkowysku (1928). W latach 1937-1948 mieszkała w Pradze. W okresie drugiej wojny światowej była członkiem władz Białoruskiej Republiki Ludowej i zajmowała się porządkowaniem i zabezpieczeniem archiwaliów białoruskiego rządu emigracyjnego. Po wojhnie otrzymała obywatelstwo czechosłowackie. 5 marca 1948 roku w Wimperku (Czechosłowacja) została wraz z mężem aresztowana i 12 sierpnia przekazana Związkowi Sowieckiemu. Przeszła przez sowieckie więzenia w Wiedniu i Lwowie, a pod koniec 1948 roku została osadzona w więzieniu w Mińsku, gdzie przesłuchiwał ją minister bezpieczeństwa państwowego BSRS Ławrientij Canawa, który bezskutecznie domagał się od niej przekazania archiwum BRL. W lutym 1949 roku Sąd Najwyższy BSRS skazał Łarysę Geniusz na 25 lat łagrów. Karę odbywała w łagrach w Incie i Abiezi (Autonomiczna Sowiecka Republika Komi) oraz w Autonomicznej Sowieckiej Republice Mordowii. Podobny los spotał również jej męża - Jana Geniusza. W 1956 roku, na fali postalinowskiej odwilży, oboje małżonków zwolniono. Zamieszkali w Zelwie na Białorusi, ale do końca życia pozostawali pod obserwacją służb specjalnych ZSRS. Łarysa Geniusz konsekwentnie odmawiała przyjęcia sowieckiego obywatelstwa. Zmarła w 1983 roku w Zelwie i tam została pochowana.