Psychologia lotnicza

Psychologia lotnicza - Romuald Błoszczyński

Książka stanowi próbę pokazania wybranych problemów i osiągnięć psychologii lotniczej, które odgrywają szczególną rolę w procesie doskonalenia gotowości bojowej lotnictwa wojskowego. Psychologiczne zagadnienia pilotażu Praca pilota w powietrzu jest w decydującej mierze wysiłkiem psychicznym, a postęp techniczny w lotnictwie powoduje coraz większe obciążenie psychiczne pilota. Psychologia lotnicza bada, jakie są możliwości człowieka, dlaczego postępuje on tak, a nie inaczej, jakie są jego zdolności, skłonności itp. Psychologia jest nauką zajmującą się różnymi rodzajami działalności człowieka, sposobami jego myślenia, przeżywania, postępowania, jego całą naturą, a także niezmiernie ważną sprawnością psychiczną pilotów, w której wyróżnić można trzy podstawowe czynniki. Są to: 1) sprawność intelektualna, na którą składa się zakres wiedzy, poziom inteligencji i, spostrzegawczość, prawidłowy rozwój uwagi, trwała pamięć, wyobraźnia, orientacja przestrzenna; 2) sprawność psychomotoryczna obejmująca szybką reakcję na bodźce, koordynację wzrokowo-ruchową, precyzję ruchów, tempo pracy motorycznej; 3) sprawność adaptacyjna warunkowana dojrzałością osobowości, stałością emocjonalną, prawidłowym ukształtowaniem i ukierunkowaniem motywacji do latania (potrzeby, cele, dążenia, zainteresowania), umiejętność współżycia społecznego. W czasie lotów kontakt z otaczającym światem, a więc otrzymywanie z zewnątrz informacji umożliwiających właściwe kierowanie przebiegiem lotu i wykonanie zadania. Do pilota za pośrednictwem zmysłów dociera z otoczenia wiele różnych bodźców, jak bodźce świetlne, dźwiękowe, czuciowe itp., które odbierane są jako wrażenia. Te z kolei składają się na spostrzeżenia, będące powiązaniem różnych wrażeń w logiczną całość. Dopiero w tej formie bodźce odzwierciedlają przedmioty i zjawiska, umożliwiając pilotowi ustosunkować się do nich. Jeśli w czasie lotu z odnoszonych wrażeń powstaną niewłaściwe, zniekształcone spostrzeżenia, nazywamy je złudzeniami. Szczególnie wiec w lotnictwie szybkość i dokładność spostrzegania maja kolosalny wpływ na przebieg lotu i bezpieczeństwo. Zdolność szybkiego i właściwego spostrzegania zależy nie tylko od wyszkolenia doświadczenia, sprawności umysłowej, lecz również od umiejętności skupienia, przestawiania i podzielności uwagi oraz jasnego i szybkiego myślenia. Uwaga w czasie lotu Jest podstawą dobrej obserwacji. Rozróżniamy uwagę mimowolną, kiedy zjawisko samo przyciąga uwagę, oraz uwagę dowolną, która jest zamierzonym skierowaniem działalności psychicznej na określone obiekty i zjawiska.