Prusy wschodnie 1932 r.

Prusy wschodnie 1932 r. - Marjan Zawidzki (red.)

Prusy Wschodnie – powstałe z przekształconej części Królestwa Prus 
(powstałego w 1701 r.), a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Prowincja Prusy Wschodnie otrzymała w 1772 r. (po I rozbiorze Polski) część ziem Polski (Warmię) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna). Stolicą prowincji Prus Wschodnich był Królewiec (niem. Königsberg). Po okresie administracji napoleońskiej, a później powrocie do starego porządku politycznego na kontynencie europejskim (w wyniku ustaleń kongresu w Wiedeniu w 1815 r.), w latach 1824–1878 funkcjonowała unia personalna między Prusami Zachodnimi i Prusami Wschodnimi, a w 1829 r. formalnie zjednoczono obie prowincje w jedną o nazwie Prusy. W 1878 r. unia została rozwiązana i wrócono do sytuacji z 1823 r. Po pierwszej wojnie światowej, według ustaleń na kongresie pokojowym w Wersalu, od Prus Wschodnich odpadł okręg działdowski (niem. Soldau) oraz kłajpedzki. Tym ostatnim zawiadywała Liga Narodów, a w 1923 r. został przyłączony do Litwy. Do Prus Wschodnich przyłączono natomiast wschodnią część Prus Zachodnich, pozostałą we władaniu niemieckim po utworzeniu polskiego województwa pomorskiego, czyli tzw. polskiego korytarza. Zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego przeprowadzono plebiscyt w 1920 r. na spornych terenach Warmii, Mazur i Powiśla w sprawie przynależności tych ziem do Polski lub Niemiec (choć oficjalnie wybierano między „Polską” a „Prusami”). Większość oddanych głosów, aż 97,8 procent, padło wówczas na Prusy, a Polsce przyznano jedynie 8 gmin na terenach zachodnich Prus w sąsiedztwie administracyjnym Pomorza Wschodniego.W wyniku postanowień układu Wielkiej Trójkiw Poczdamie w 1945 r. Prusy Wschodnie zostały podzielone między Polskę (której przypadły wówczas: Warmia i Mazury) a ZSRR.