Prokuratura Europejska

Prokuratura Europejska - Marek Tomczyk

Publikacja stanowi (pierwsze polskojęzyczne) opracowanie o charakterze monograficznym poświęcone Prokuraturze Europejskiej, w którym podjęto próbę analizy zarówno genezy koncepcji, jak i ostatecznego kształtu Prokuratury Europejskiej w świetle przepisów rozporządzenia Rady (UE) nr 2017/1939 z 12 października 2017 r. wdrażającego wzmocnioną współpracę.

Utworzenie Prokuratury Europejskiej od dziesięcioleci stanowiło przedmiot ożywionej dyskusji zarówno wśród polityków, jak i naukowców. Z jednej strony argumentowano konieczność ustanowienia wspólnotowego organu strzegącego interesów budżetowych UE, z drugiej zaś - rządy państw członkowskich były sceptycznie nastawione do propozycji transferu kolejnych kompetencji na poziom ponadnarodowy, zwłaszcza w szczególnie newralgicznej dziedzinie prawa karnego w najwyższym stopniu utożsamianej z suwerennością państwową (ius puniendi).

Spory na tym tle zostały ostatecznie rozstrzygnięte przez Traktat z Lizbony, który przesądził, że Unia posiada kompetencje w zakresie stanowienia norm prawnokarnych mających na celu ochronę własnych interesów budżetowych (art. 325 TFUE), zwalczanie poważnej przestępczości transgranicznej (art. 83 ust. 1 TFUE), a ponadto zapewnienie skuteczności wdrażania polityk unijnych (art. 83 ust. 2 TFUE). Ponadto traktat przewidział możliwość ustanowienia Prokuratury Europejskiej (art. 86 TFUE) z podstawowym zadaniem w zakresie zwalczania przestępczości wymierzonej w budżet UE oraz możliwym poszerzeniem jej mandatu o zwalczanie innych groźnych form przestępczości transgranicznej.

W publikacji przyjęto założenie, że ustanowienie Prokuratury Europejskiej stanowi modelowy przykład rozlewania się procesu integracji na coraz to nowe obszary (spill-over). Jest ona zatem, z jednej strony - pochodną procesu autonomizacji budżetowej Wspólnot, z drugiej zaś - jest ściśle związana z procesem konstytucjonalizacji wspólnotowego porządku prawnego, który zdeterminował konieczność zapewnienia efektywności prawa wspólnotowego, m.in. z wykorzystaniem sankcji karnych jako środka ultima ratio.