Problemy narodowościowe w Europie i ich wpływ na stosunki międzynarodowe na przełomie XX i XXI wieku

Problemy narodowościowe w Europie i ich wpływ na stosunki międzynarodowe na przełomie XX i XXI wieku - Henryk (red.) Szczerbiński

Ubiegłe stulecie zaznaczyło się bardzo poważnymi zmianami przestrzeni politycznej Europy Środkowowschodniej i Południowej, u których podstaw, obok przyczyn ekonomicznych, widoczne były problemy narodowościowe. Wydarzenia związane z rozpadem ZSRR, Jugosławii, Czechosłowacji, tendencjami separatystycznymi na Półwyspie Iberyjskim, Wyspach Brytyjskich i na znacznym obszarze Belgii, znajdują coraz większe zainteresowanie opinii publicznej i koncentrują uwagę uczonych i polityków. Ocena dotychczasowych przemian społeczno-narodowych skłania do wniosku, że kolejne etapy unifikacji gospodarczej Europy stwarzają dobre perspektywy dla przezwyciężenia niekorzystnych następstw różnic narodowościowych, które nie odpowiadają rzeczywistości społecznej, ekonomicznej i kulturowej. Globalizacja infrastruktury światowej wymaga bowiem rezygnacji z dotychczasowych stereotypów i schematów narodowych. Z drugiej strony natomiast, wydarzenia ostatnich lat zeszłego stulecia nie wskazują na upadek idei państwa narodowego, wprost przeciwnie, widoczny jest jej renesans. Sensowna zatem wydaje się próba odpowiedzi na pytania o funkcje współczesnych struktur narodowych i ich kulturowo-polityczną instytucjonalizację, o ich gospodarczą efektywność, podstawy tożsamości i możliwość koncentracji zorganizowanych działań. Rzetelnych badań wymagają procesy, pozornie jedynie postrzegane jako następstwa nacjonalizmów i szowinizmów. Dotarcie do przyczyn separatyzmów i określenie ich konsekwencji wymaga łączenia wysiłków przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych.