Postmodernizm

Postmodernizm - Ryszard Nycz

Książka ta zawiera teksty z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, kształtujące sens postmodernizmu jako kulturowej formacji końca XX wieku. Humanistyka, do filozofii poprzez socjologię po krytykę literacką, zostaje ukazana od strony nowych zjawisk, jakie w ciągu ostatnich dekad wystąpiły w ponowoczesnej cywilizacji zachodniej. Do języka polskiej humanistyki termin "postmodernizm" przeniknął dopiero na przełomie lat 80. i 90. Początek dał Stefan Morawski szeregiem artykułów tyczących myśli filozoficznej, estetycznej, zjawisk artystycznych kojarzonych z tym pojęciem. Awangardowe sympatie skłoniły zresztą autora do zajęcia stanowiska niechętnego komentowanemu ruchowi, oskarżenia go o pochopne odrzucenie modernistycznego dziedzictwa, o konformizm względem wszechwładnej kultury masowej. O wystąpieniach Morawskiego warto pamiętać, późniejsze bowiem polemiki z postmodernizmem wynikały ze zgoła odmiennych przesłanek. Nie o zarzucenie nowoczesnych ideałów tym razem chodziło, lecz o domniemane zagrożenia dla tradycji i tożsamości rodzimej kultury. Za Morawskim temat postmodernizmu podjęli autorzy uczestniczący w projekcie badawczym Instytutu Kultury PAN. Książki zbiorowe z serii Wokół przełomu postmodernistycznego, artykuły na łamach "Sztuki i Filozofii" czy "Kultury Współczesnej", tomy indywidualne pozwoliły zainteresowanym bliżej poznać dorobek Lyotarda, Baudrillarda, Virilio, Olivy, Vattimo, Baumana i innych. Swój udział miało również środowisko literaturoznawcze, zainteresowane nowszymi orientacjami badawczymi: poststrukturalizmem, dekonstrukcjonizmem, intertekstualnością, feminizmem, nowym historyzmem. O Derridzie pisali głównie teoretycy literatury, w czym zresztą nic dziwnego, zważywszy na znaczenie Derridiańskich inspiracji dla literaturoznawstwa.