Polskość jako sytuacja

Polskość jako sytuacja - Mieczysław Porębski

Badania dotyczące polskiej romantycznej ikonosfery ugruntowały pozycję Mieczysława Porębskiego jako znawcy XIX-wiecznych polskich malarstwa i grafiki. Znany krytyk i historyk sztuki sięgał i nadal sięga jednak w najróżniejsze rejony i zajmuje się tematami wykraczającymi poza wąsko pojętą historię sztuki, "odchodzi od krytyki / w stronę matematyki i filozofii / a może logiki i mistyki" - jak to ujął ostatnio w poświęconym mu wierszu Tadeusz Różewicz.  Dla Porębskiego historia sztuki nigdy nie była sumą wycinków, badań szczegółowych, zawsze starał się ją ująć w szersze ramy, odnaleźć "rytmy historii", wyznaczyć "granicę współczesności", a więc poszukać logiki w chaosie wydarzeń, biografii i obrazów. Tę tendencję polegającą na dążeniu do syntezy zawdzięcza pewnie jeszcze swemu klasycznemu wykształceniu, studiom rozpoczętym tuż przed wojną, w starym, shierarchizowanym i - jak się wtedy wydawało - sensownie skonstruowanym świecie.