Polski Haft Ludowy

Polski Haft Ludowy - Jadwiga Turska

  Ludowy haft i koronka związane były w przeszłości wyłącznie ze strojem. Chociaż z bogatym zdobnictwem i haftowaną odzieżą u zamożniejszych chłopów spotykamy się już w XVII i XVIII w. rozkwit haftu następuje dopiero w XIX i XX w. wraz z rozwojem strojów ludowych. Pod względem techniki polskie hafty ludowe można podzielić na dwie podstawowe grupy: do jednej zaliczamy tzw. hafty liczone, związane ściśle ze strukturą płótna (haft tkany i przewlekany wzdłuż nitek wątku, krzyżykowy), do drugiej – hafty nakładane na materiał swobodnie i nie związane z jego budową (haft o ściegu płaskim, wodnym, dzierganym lub łańcuszkowym). Starsze hafty liczone, które charakteryzują się geometryzacją motywów o kształtach wolut, krzyżyków, gwiazd, kółek, rombów, linii łamanych oraz zgeometryzowanych roślin. Hafty te, znane dawniej na terenie całej Polski, występowały głównie na koszulach, gorsetach i sukmanach. Hafty swobodnie nakładane, powszechne również na terenie całego kraju, odznaczają się większą swobodą i miękkością konturów oraz są wykonywane za pomocą wielu skomplikowanych ściegów i dużej ilości kolorów. Nawiązują często do hafciarstwa renesansowego i barokowego oraz do haftów ogólnoeuropejskich XIX i XX w. Wykonywane są różnokolorowymi nićmi wełnianymi, bawełnianymi, lnianymi, jedwabnymi i złotymi na batyście, aksamicie, płótnie, suknie, skórze i jedwabiu. Do tego typu haftów należą również wypukłe hafty srebrne i złote, które przeszły do ludu z klasztorów i miast.   Spośród wielu odmian, znanych jeszcze dziś, na wyróżnienie zasługuje przede wszystkim haft  grupy etnograficznej Krupiów z okolic Pułtuska. Jest to haft geometryczny koloru czarno-czerwonego lub białego, stosowany na kołnierzach i rękawach białych koszul kobiecych. Typowe motywy tego haftu, zakomponowane  odpowiednio na powierzchni zdobionej, to przede wszystkim kółka ze szprychami, kropki, linie faliste lub łamane, wiatraczki, ząbki itp. Podobne w typie, ale odmienne w kompozycji są koszulowe hafty łańcuszkowe czarne lub czerwone w formie wolut na obszarze wideł Wisły i Sanu, geometryczne hafty polskiego pogranicza wschodniego w Lubelskiem oraz hafty o zgeometryzowanych ornamentach roślinnych na Śląsku i w Polsce centralnej na Mazowszu zachodnim. Bogato przedstawiają się również hafty o motywach geometrycznych i roślinnych na odzieży górali tatrzańskich. Szczególnie różnobarwną kompozycję reprezentują tzw. parzenice haftowane na przodzie nogawek spodni. Parzenice składają się zasadniczo z pętli sercowatego kształtu, ornamentu roślinnego oraz ornamentu w kształcie romboidalnego krzesiwa. Hafty te wykonywane są przez mężczyzn hafciarzy. Również sukmany i kamizele górali są haftowane w kwiatowe motywy. Odrębną pozycję wśród ludowych haftów zajmują hafty tiulowe, wywodzące się z koronek XV w., rozpowszechnione na wsi polskiej w XIX w. z chwilą pojawienia się tiulu produkcji fabrycznej, dziś spotykane są głównie w czepkach kobiecych.   Bibliografia: B. Kowalska, Dzieje Sztuki Powszechnej, Warszawa 1986 Fot.: Wzornik haftów kaszubskich   XI Międzynarodowy Festiwal Koronki Klockowej Bobowa 2010 6-10 października 2010 r Tags:  sztuka   PODOBNE ARTYKUŁY   Co w kulturze ludowej może zafascynować artystę?23 FEBRUARY 2016 Hafty ludowe7 JUNE 2015 Motywy ludowe na łódzkich muralach22 FEBRUARY 2015 Wycinanki Bereniki Kowalskiej24 SEPTEMBER 2014 Drzeworyty ludowe13 AUGUST 2014 Wycinanki ludowe7 AUGUST 2014 Motywy zwierzęce w sztuce ludowej4 AUGUST 2014 Malarstwo ludowe23 JULY 2014 Kapliczki i krzyże przydrożne18 JUNE 2014 Previous Next   KALENDARZ 2020 DO DRUKU TAGI biografia biżuteria Boże Narodzenie dawne zawody dekoracje demonologia ludowa demony DIY dziecko etnodizajn folklor grupy etnograficzne gwara hand made Kolberg 2014 kuchnia magia ludowa medycyna ludowa moda muzeum muzyka pieśni Podhale podróżnik religia rzemiosło sesje skanseny stroje ludowe sztuka Wielkanoc wnętrze wystawy zagadnienia zwyczaje świat